مؤمنون سۈرىسى — ئايەت 86

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• رَبّ: ئىگە، پەرۋەردىگار، تەربىيە قىلغۇچى، يارىتىپ ۋە باشقۇرۇپ تەربىيە قىلغۇچى زات.
• السَّمَاوَاتِ السَّبْعِ: يەتتە ئاسمان. بۇ يەردە ئاسمانلارنىڭ يەتتە قەۋەتلىك ئىكەنلىكىگە ئىشارەت قىلىنىدۇ.
• الْعَرْشِ الْعَظِيمِ: ئۇلۇغ ئەرش. ئەرش — ئاللاھ تائالانىڭ ئەڭ ئۇلۇغ مەخلۇقاتلىرىدىن بىرى بولۇپ، ھەممە مەخلۇقاتتىن ئۈستۈن ۋە ئەڭ چوڭدۇر.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا پەيغەمبىرىگە (ئەلەيھىسسالام) خىتاب قىلىپ ئېيتىدۇ: ئۇ مۇشرىكلارغا ئېيتقىنكى، يەتتە ئاسماننى ياراتقان ۋە ئۇلارنى باشقۇرۇپ تۇرغان زات كىم؟ شۇنداقلا ئۇلۇغ ئەرشنىڭ ئىگىسى ۋە پەرۋەردىگارى كىم؟ ئەرش ئاللاھ ياراتقان مەخلۇقاتلارنىڭ ئىچىدە ئەڭ ئۇلۇغى ۋە ئەڭ ئۈستۈنىدۇر، ھېچقانداق مەخلۇق ئۇنىڭدىن ئۇلۇغ ئەمەس.

بۇ سوئال ئارقىلىق ئاللاھ تائالا ئىنسانلارنىڭ دىققىتىنى ئاسمانلار ۋە ئەرشنى ياراتقان زاتقا قارىتىدۇ. ئەگەر ئۇلار ئەقىلنى ئىشلەتسە، بۇ ئۇلۇغ مەخلۇقاتلارنى يارىتىپ ۋە باشقۇرۇپ تۇرغان زاتنىڭ يالغۇز ئاللاھ ئىكەنلىكىنى چۈشىنىدۇ. ئۇنداقتا، ئۇلار نېمە ئۈچۈن باشقا بۇتۇلارغا چوقۇنۇپ، ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرىدۇ؟ بۇ ئايەت ئىنساننى ئويلىنىشقا، ئاللاھنىڭ بۈيۈكلۈكىنى تونۇشقا ۋە پەقەت ئۇنىڭغىلا ئىبادەت قىلىشقا چاقىرىدۇ.

ئاللاھ تائالا يەتتە قەۋەت ئاسماننى ۋە ئۇلۇغ ئەرشنى يارىتىپ، ئۇلارنى ئۆز ھېكمىتى بىلەن ئىدارە قىلىپ تۇرماقتا. بۇلارنىڭ ھەممىسى ئاللاھنىڭ قۇدرىتى ۋە ئۇلۇغلۇقىنىڭ دەلىلىدۇر. شۇڭا، ئىنسان ئۆزىنىڭ ئاجىزلىقىنى ۋە ئاللاھنىڭ بۈيۈكلۈكىنى تونۇپ، ئۇنىڭغا قۇلچىلىق قىلىشى، ئۇنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇشى ۋە پەيغەمبەرلىرىگە ئەگىشىشى كېرەك. بۇ دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە نىجاتلىققا ئېرىشىشنىڭ يولىدۇر.

ئەي ئىنسان! ئاسمانلارغا ۋە ئەرشكە قاراپ ئويلىنىپ باققىن. ئۇلارنىڭ بۈيۈكلۈكى ۋە گۈزەللىكى ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى كۆرسىتىپ تۇرىدۇ. ئاللاھ سېنى يارىتىپ، ساڭا ھايات ۋە رىزىق بەردى. ئۇنداقتا، نېمە ئۈچۈن ئۇنىڭغىلا ئىبادەت قىلمايسەن؟ نېمە ئۈچۈن ئۇنىڭغا شۈكۈر قىلمايسەن؟ ئاللاھنىڭ يولىغا كەلگىن، ئۇنىڭ رەھمىتى ۋە مەغپىرىتىگە ئېرىشىسەن. ئاللاھ سېنى ھەر ۋاقىت كۆرۈپ تۇرىدۇ ۋە سېنىڭ تەۋبەڭنى قوبۇل قىلىدۇ.