Mo'minun surasi — Oyat 85

Kalimalarning ma'nolari:

• Tazakkur – eslash, ibrat olish, o'ylab ko'rish.

Tafsir:

Alloh taolo musulmonlarga mushriklarga savol berishni buyuradi: "Yer va undagi barcha narsalar kimga tegishli?" Ular bu savolga ixtiyorsiz ravishda: "Allohga tegishli", deb javob berishlarini aytadi. Chunki ularning qalblari buni tan oladi, garchi tillari bilan boshqa narsalarni da'vo qilsalar ham.

So'ngra Alloh taolo Payg'ambarimizga (sollallohu alayhi vasallam) ularga shunday deyishni buyuradi: "Agar yer va undagi hamma narsa Allohning ekanini tan olsangiz, unda nega o'ylab ko'rmaysizlar? O'sha Allohning qudrati bilan yer yuzidagi o'liklarni tiriltirish ham mumkin-ku! Qachonki U hamma narsani yo'qdan bor qilgan bo'lsa, ularni qayta tiriltirish Uning uchun oson emasmi?"

Ya'ni, ularning bu iqrorlari — Allohning yagona xoliq (yaratuvchi) ekaniga dalildir. Kim yaratishga qodir bo'lsa, qayta tiriltirishga ham qodirdir. Ammo ular bu haqiqatdan yuz o'girib, o'ylamaydilar va ibrat olmaydilar.

Foydalar:

• Mushriklarning o'zlari ham Allohning yaratuvchi ekanini tan olishlari — bu ularning qalblarida iymon zarrasi borligidan dalolatdir. Islom da'vati ana shu fikrga tayanadi.
• Yer va osmonlarning yaratilishi — Allohning qudrati va qayta tiriltirishning mumkinligiga eng katta dalildir. Kim yaratishga qodir bo'lsa, qayta tiriltirishga ham qodir.
• Inson o'z iqrori bilan hujjatga ega bo'ladi. Ya'ni, Allohning vahdoniyatini tan olgan kishi, qiyomat kunini ham inkor eta olmaydi.
• Ushbu oyat musulmonlarga da'vat usulini o'rgatadi: raqibning o'z e'tirofiga asoslanib, haqiqatni isbotlash — eng ta'sirchan usuldir.
• Tafakkur va tazakkur — iymonni mustahkamlovchi eng buyuk vositalardir. Alloh taolo Qur'onda ko'p marta "afalo ta'qilun", "afalo tazakkarun" deb aql va es-hushni ishlatishga chorlaydi.