Ан-Нур сүресі — Аят 8

1. Сөздердің мағынасы:

• وَيَدْرَأُ (уа йадрә'у): қайтарады, кетіреді, жояды деген мағынада.
• الْعَذَابَ (әл-'азаб): азап, жаза. Бұл жерде зина жазасы (хад) мағынасында.
• أَن تَشْهَدَ (ән тәшһәдә): куәлік беруі, айғақтауы.
• أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ (арба'а шәһәдәтин): төрт куәлік.
• بِاللَّهِ (билләһи): Алланың атымен, Аллаға ант етіп.
• إِنَّهُ لَمِنَ الْكَاذِبِينَ (иннәһу ләминәл-кәзибин): ол расында өтірік айтушылардан.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят отбасылық өмірдегі өте нәзік мәселеге — жұбайының әйеліне зина жасады деп айып тағуына (қазф) қатысты. Егер күйеуі әйелін зина жасады деп айыптап, бірақ төрт куәні келтіре алмаса, онда ол өзінің айтқанының шындығын Алланың атымен төрт рет ант етіп дәлелдеуі керек. Осы куәліктерінің нәтижесінде әйеліне зина жазасы тағайындалады.

Алайда әйелі бұл жазадан құтылудың мүмкіндігіне ие. Ол үшін әйелі де Алланың атымен төрт рет ант етіп, күйеуінің өзіне таққан айыптауында өтірікші екенін мәлімдеуі керек. Яғни, күйеуі "ол зина жасады" десе, әйелі "жоқ, ол өтірік айтып отыр" деп Аллаға ант етеді. Осылайша екеуінің арасындағы куәліктер қарама-қарсы түседі.

Осы төрт куәліктен кейін әйелі бесінші куәлігінде: "Егер күйеуім айтқанында шыншыл болса, онда мені Алланың қаһарына ұшырасын" деп өзіне қарсы ант етеді. Бұл — лиан деп аталатын шариғат үкімі. Осы рәсімнен кейін екеуінің арасы ажыратылады және әйеліне зина жазасы қолданылмайды.

Бұл үкім Алланың әділдігін және даналығын көрсетеді: бір жағынан, күйеуінің айыптауы бекер қалмайды, екінші жағынан, әйеліне де өзін қорғау мүмкіндігі беріледі. Екеуі де Алланың алдында ант етіп, шындықты айтуға шақырылады, өйткені Алла — әр нәрсені білуші және әділ үкім етуші.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Ислам әділдік діні: Бұл аят отбасылық дау-дамайларда да әділдік сақталуын, ешкімге негізсіз жаза қолданылмауын көрсетеді. Әйелге өзін қорғау құқығы берілген.
• Алланың атымен ант етудің маңызы: Ант — Алланың алдындағы жауапкершілікті сезінудің белгісі. Бұл адамды шындықты айтуға, өтіріктен сақтануға тәрбиелейді.
• Отбасының қадірі: Ислам отбасын қорғауға, абыройды сақтауға үлкен мән береді. Мұндай ауыр мәселелерде де шариғат нақты әрі дана жол көрсетеді.
• Алланың рақымы: Тіпті ең қиын жағдайда да Алла адамға шығар жол береді. Бұл — Исламның адамға деген мейірімі мен қамқорлығын білдіреді.
• Шындықтың құндылығы: Аят адамдарды шындықты айтуға, жалған айыптаудан сақтануға шақырады. Бұл — қоғамда әділеттілік пен сенімділіктің негізі.