Аль-Фуркан сүрәсе — Аять 17

Сүзләрнең мәгънәләре:

• يَحْشُرُهُمْ — аларны (кыямәт көнендә) җыяр.
• مَا يَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ — аларның Аллаһудан башка гыйбадәт кылган нәрсәләре (сынымнар, фәрештәләр, Гайсә галәйһиссәлам, җеннәр һ.б.).
• أَضْلَلْتُمْ — сез адаштырдыгызмы?
• ضَلُّوا السَّبِيلَ — алар юлны адаштылармы (үзләре хата юлга киттеләрме)?

Аять тәфсире:

Кыямәт көнендә Аллаһы Тәгалә мөшрикләрне һәм аларның Аллаһудан башка гыйбадәт кылган нәрсәләрен бергә җыяр. Аннары Ул шул гыйбадәт кылынган затларга (фәрештәләргә, Гайсә галәйһиссәламгә, җеннәргә яки сынымнарга) мөрәҗәгать итеп, аларның гыйбадәт кылучыларны шелтәләү өчен әйтер: "Сез Минем бу колларымны үзегезгә гыйбадәт кылырга кушып, хак юлдан адаштырдыгызмы? Әллә алар үзләре, беркемнең кушуыннан башка, хата юлны сайлап, Миннән башка сезгә гыйбадәт кылдылармы?"

Бу сорау — гыйбадәт кылынган затларның гөнаһсызлыгын ачыклау һәм мөшрикләргә каршы хөҗҗәт (дәлил) булдыру өчен. Чөнки ул затлар Аллаһуның әмере булмыйча гыйбадәт кылынуны кабул итмәгәннәр, киресенчә, алар үзләре дә Аллаһуга гыйбадәт кылырга кушканнар. Шуңа күрә гөнаһ тулысынча мөшрикләрнең үзләрендә калачак.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Кыямәт көнендә хакыйкать тулысынча ачыкланачак һәм һәркем үз эшенең нәтиҗәсен күрәчәк.
2. Аллаһудан башка гыйбадәт кылынган нәрсәләрнең берсе дә гыйбадәт кылучыларга ярдәм итә алмаячак, хәтта алар үзләре дә мөшрикләрдән аерылып чыгачак.
3. Тәүхид (Аллаһуны берләү) — иң бөек хакыйкать, ә ширек — иң зур золым һәм адашу.
4. Аллаһы Тәгаләнең гаделлеге: Ул беркемне дә җәзаламый, әүвәл хөҗҗәт куеп, аңлатып бетереп, аннары хөкем чыгара.
5. Бу аять мөэминнәргә гыйбрәт булып, аларны саф иманда ныгытырга һәм ширектән ераклашырга өнди.