فرقان سۈرىسى — ئايەت 17

1. مەنىسى چۈشەندۈرۈشكە تېگىشلىك سۆزلەر:

• «يَحْشُرُهُمْ»: ئۇلارنى جەم قىلىدۇ، توپلايدۇ.
• «مَا يَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ»: ئۇلارنىڭ ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنغان نەرسىلىرى، يەنى بۇتلار، پەرىشتىلەر، ئىيسا ۋە جىنلار قاتارلىقلار.
• «أَضْلَلْتُمْ»: ئازدۇردۇڭلارمۇ، يولدىن چىقاردىڭلارمۇ.
• «ضَلُّوا السَّبِيلَ»: ئۇلار ئۆزلىرى يولدىن ئازدىمۇ، ھەق يولىنى تاپالماي قالدىمۇ.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا قىيامەت كۈنىنى ئەسلىتىپ، شۇ كۈندە مۇشرىكلارنى ۋە ئۇلارنىڭ ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنغان بۇتلىرى، پەرىشتىلەر، ئىيسا ۋە جىنلار قاتارلىق مەبۇدلىرىنى جەم قىلىدىغانلىقىنى خەۋەر بېرىدۇ. ئاندىن ئاللاھ تائالا ئۇ مەبۇدلاردىن سورايدۇ: سىلەر مېنىڭ بەندىلىرىمنى ئازدۇردۇڭلارمۇ؟ يەنى سىلەر ئۇلارغا ئۆزۈڭلارغا چوقۇنۇشنى بۇيرۇپ، ھەق يولدىن چىقاردىڭلارمۇ؟ ياكى ئۇلار ئۆزلىرى يولدىن ئازدىمۇ؟ بۇ سوئال مۇشرىكلارنىڭ ئۆزلىرىنىڭ قىلمىشلىرى ئۈچۈن جاۋابكار ئىكەنلىكىنى، ئۇلارنىڭ ئۆز ئىختىيارلىرى بىلەن شېرىك كەلتۈرگەنلىكىنى ئوتتۇرىغا قويۇش ئۈچۈن قويۇلىدۇ. شۇنداقلا، بۇ سوئال ئارقىلىق مەبۇدلارنىڭ ئۆزلىرىمۇ ئاجىز، ھېچقانداق كۈچ-قۇدرەتكە ئىگە ئەمەسلىكى، ئۇلارنىڭ باشقىلارنى ئازدۇرۇشقا ياكى ھىدايەت قىلىشقا قادىر ئەمەسلىكى ئوتتۇرىغا قويۇلىدۇ. بۇ ئايەت ئىنسانلارنى ئويغا كەلتۈرۈپ، پەقەت ئاللاھقىلا چوقۇنۇشقا، شېرىكتىن يىراق بولۇشقا چاقىرىدۇ. ئاللاھنىڭ ھەر بىر ئىشنى ئادىل ھۆكۈم قىلىدىغانلىقىنى، ھېچكىمگە زۇلۇم قىلمايدىغانلىقىنى بىلدۈرىدۇ. بۇنداق سوئال-جاۋاب ئارقىلىق كاپىرلارنىڭ ئۆزلىرىنىڭ خاتالىقىنى تونۇشى ۋە پۇشايمان قىلىشى ئۈچۈن پۇرسەت بېرىلىدۇ، ئەمما ئۇ كۈندە پۇشايمان پايدا قىلمايدۇ. شۇڭا، ھەر بىر ئادەم بۇ دۇنيادا ھايات ۋاقتىدا ئاللاھقا تەۋبە قىلىپ، توغرا يولغا قايتىشى كېرەك. ئاللاھ تائالا بىزنى ھەق يولىدا مۇستەھكەم قىلسۇن، شېرىك ۋە گۇمراھلىقتىن ساقلىسۇن.