Аль-Фуркан сүрөсү — Аят 21

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا – Биз менен жолугушууну (кыяматта Аллахтын алдында турууну) үмүт кылбагандар, башкача айтканда, кайра тирилүүгө ишенбегендер.
• لَوْلَا – «эмне үчүн... эмес», «эмнеге...» деген маанидеги суроо-талап ырааттуу сөз.
• أُنزِلَ عَلَيْنَا الْمَلَائِكَةُ – Бизге периштелер түшүрүлсө эле.
• أَوْ نَرَىٰ رَبَّنَا – Же Раббибизди өз көзүбүз менен көрсөк эле.
• اسْتَكْبَرُوا فِي أَنفُسِهِمْ – Алар өз ичинде текеберленди, өздөрүн чоң көрүп, акыйкатты кабыл кылуудан баш тартты.
• عَتَوْا عُتُوًّا كَبِيرًا – Алар чоң зулумдукка, чоң күнөөгө батышты; «уттук» дегени күнөөдө чектен ашуу, каапырлыктын эң оор түрү.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта кайра тирилүүгө ишенбеген, кыяматта Аллахтын алдында жооп берүүнү ойлобогон адамдардын тили менен айтылган сөздөр баяндалат. Алар пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) мындай деп талап коюшкан: «Эмне үчүн бизге периштелер түшүрүлбөйт? Алар Мухаммаддын чынчыл экенин айтып берсечи? Же Раббибизди өз көзүбүз менен көрсөкчү, Ал өзү айтып берсечи?» Алар ушундай сунуштарды кылып, чындыкка ишенүү үчүн өздөрү талап кылган шарттар аткарылышы керек деп ойлошкон. Бирок бул алардын акыйкатты кабыл кылуудан баш тартканын, өздөрүн чоң көргөндүгүн жана текеберлигин көрсөтөт. Алар пайгамбардын чынчылдыгына көз жеткирүү үчүн эч кандай далил кабыл кылууга даяр эмес болчу. Алардын бул сөзү – өздөрүнүн чоңдукка берилгенин, акыйкатты четке кагууда чектен ашканын ачык көрсөтөт. Алар каапырлыкта жана зулумдукто ушунчалык ашып кетишкендиктен, Аллахтын аяттарын кабыл кылуудан толук баш тартышкан.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана Исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Ислам дини акыйкатты издөөгө, ой жүгүртүүгө чакырат. Ал эми текеберлик жана өзүн чоң кармоо адамды акыйкаттан алыстатат.
• Кайра тирилүүгө жана Аллахтын алдында жооп берүүгө ишенүү – жүрөктү жумшартып, адамды жакшылыкка түрткөн негизги түшүнүк. Бул ишеним адамды өзүнүн жүрүм-турумуна жоопкерчиликтүү болууга үйрөтөт.
• Аллахты көрүүнү талап кылуу же периштелерди түшүрүүнү сунуштоо – бул акыйкатты кабыл кылуудан качуунун бир жолу. Ислам бизди Аллахтын белгилерине, пайгамбардын алып келген далилдерине акыл менен мамиле кылууга үндөйт.
• Ар бир адам өз ичиндеги текеберликтен арылып, чын ыкластан акыйкатты кабыл кылууга умтулушу керек. Анткени текеберлик – Иблистин да жок болушуна себеп болгон оор илдет.
• Курандагы бул аят бизге сабырдуу болууну, акыйкатты издегендерге жакшылык менен мамиле кылууну жана Аллахтын жолунда бекем турууну үйрөтөт. Ислам – жөнөкөй, түшүнүктүү жана адамдын табиятына шайкеш келген дин. Анда ар кандай ойдон чыгарылган талаптар жок, тескерисинче, акылга жана чындыкка негизделген чакырык бар.