Аль-Фуркан сүресі — Аят 45

1. Сөздердің мағынасы:

• أَلَمْ تَرَ: Көрмедің бе? Бұл жерде көру — көңілмен ой жүгіртіп, байқау дегенді білдіреді.
• مَدَّ: Жайып, созып берді.
• الظِّلَّ: Көлеңке.
• سَاكِنًا: Тұрақты, қозғалмайтын, бір орнында тұрған.
• دَلِيلًا: Белгі, дәлел, бағыттаушы.

1. Аяттың тәпсірі:

Ей, Пайғамбар, Раббыңның жаратылысындағы даналыққа назар салып, ой жүгіртпедің бе? Алла таң атқаннан күн шыққанға дейін жер бетіне көлеңкені қалай жайып, кеңейтіп берді. Егер Ол қаласа, бұл көлеңкені мүлде қозғалмайтын, бір қалыпта тұрақты етіп қояр еді. Сонда ол ешқашан тарылмай, ыстық та болмас еді. Бірақ Алланың даналығы бойынша күнді көлеңкеге белгі етіп қойды: күн көтерілген сайын көлеңке біртіндеп қысқарады, күн батқанда ұзарады. Осылайша көлеңкенің ұзын-қысқалығы күннің қозғалысына байланысты болып, адамдар уақытты, күннің мезгілін анықтай алады. Мұның бәрі — Алланың шексіз құдіреті мен терең даналығының айқын дәлелі. Ол жалғыз Өзі ғана ғибадатқа лайықты.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Алланың құдіреті шексіз: Ол көлеңкені жайып та, тоқтатып та қоюға қабілетті. Бұл — Жаратушының кемел құдіретін мойындауға шақырады.
• Табиғаттағы әрбір нәрсе бір-бірімен байланысты: күн мен көлеңке, жарық пен қараңғылық — бәрі Алланың өлшеулі жоспарымен жаратылған. Бұл адамды ойлануға, Алланы тануға жетелейді.
• Қарама-қарсылық арқылы тану: көлеңке күнсіз белгісіз болар еді, жарық болмаса қараңғылықтың мәні болмас еді. Бұл — Алланың жаратылысындағы тепе-теңдік пен үйлесімді көрсетеді.
• Адам баласын Алланың нығметтеріне шүкіршілік етуге, ой жүгіртіп, иманға келуге шақырады. Өйткені күнделікті көріп жүрген қарапайым көлеңкенің өзінде ұлы даналық пен мейірім жатыр.