Аль-Фуркан сүрөсү — Аят 45

1. Сөздөрдүн мааниси:

• ﴿أَلَمْ تَرَ﴾ — «Көрбөдүңбү?» деген мааниде, бул жерде көз менен көрүү эмес, жүрөк менен ой жүгүртүү, байкоо маанисинде.
• ﴿مَدَّ﴾ — «Жайды, созду, кеңейтти» дегенди билдирет.
• ﴿الظِّلَّ﴾ — «Көлөкө» деген мааниде.
• ﴿سَاكِنًا﴾ — «Кыймылсыз, туруктуу, ордунда туруп калган» дегенди билдирет.
• ﴿دَلِيلًا﴾ — «Далил, белги, көрсөткүч» деген мааниде.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Оо, пайгамбар, Раббиңдин жаратуусундагы даанышмандыкка көңүл бурбайсыңбы? Ал көлөкөнү таң аткандан күн чыкканга чейин жер бетине кандай жайып, созуп койгонун көрбөдүңбү? Эгер Аллах кааласа, аны бир ордунда кыймылсыз, туруктуу кылып коёр эле, эч нерсе аны жылдырбайт болчу. Бирок Аллах көлөкөнүн узунун-кыскасын аныктоо үчүн күндү ага далил кылды. Күн көтөрүлгөн сайын көлөкө акырындык менен кыскарып, күн батканда жок болот. Бул — Аллахтын кудуретинин жана улуулугунун ачык далили. Демек, жалгыз Аллах гана сыйынууга татыктуу, Андан башка эч ким сыйынууга татыбайт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Бул аят адамды Аллахтын кудурети жөнүндө ой жүгүртүүгө, Анын жаратуусундагы даанышмандыкты байкоого чакырат. Көлөкөнүн жайылып, күндүн таасири менен акырындык менен кыскарышы — Аллахтын так өлчөм менен башкаруусунун белгиси.
• Күндүн көлөкөгө далил болушу — теңдешсиз даанышмандыктын көрүнүшү. Караңгылык жарык аркылуу, көлөкө күн аркылуу таанылат. Бул нерселердин карама-каршылык аркылуу таанылышынын далили.
• Бул аят адамды Аллахтын жалгыздыгын моюнга алууга, Ага ыклас менен сыйынууга үндөйт. Анткени мындай так, өлчөмдүү жаратууну жалгыз Аллах гана жарата алат.
• Ой жүгүртүү жана байкоо — ыйманды бекемдөөчү жол. Адам табияттагы ар бир нерседен Аллахтын бардыгын жана бирдигин көрө алат.