Furqon surasi — Oyat 45

Kalimalarning ma'nolari:

• "Mad-daz-zill" — soyani yoyish, cho'zish, kengaytirish.
• "Sakinan" — harakatsiz, qo'zg'almas, doimiy turuvchi.
• "Dalilan" — dalil, belgi, ishora qiluvchi alomat.

Tafsir:

Ey Payg'ambarim! Alloh taoloning qudratiga nazar solib ko'rmadingmi? U zot tong otishidan quyosh chiqishigacha bo'lgan vaqtda soyani yerga yoyib qo'ydi. Agar U xohlaganida, bu soyani doimiy va harakatsiz qilib qo'ygan bo'lardi, uni quyosh o'zgartira olmas edi. Ammo Uning hikmati shuni taqozo qildiki, quyoshni soyaga dalil qilib yaratdi — quyoshning holatiga qarab soyaning uzunligi va qisqaligi ma'lum bo'ladi. Quyosh ko'tarilgan sari soya qisqaradi, botishga yaqinlashganda esa yana uzayadi. Bu holat Allohning buyuk qudrati va cheksiz hikmatiga yorqin dalildir. U yolg'iz o'zi ibodatga loyiqdir, Undan boshqa hech kim ibodatga sazovor emas. Soyaning yaratilishi, uning harakati va quyosh bilan bog'liqligi — bularning barchasi Uning yagona hukmdor ekaniga guvohlik beradi.

Foydalar:

Ushbu oyatdan quyidagi saboqlarni olamiz:

1. Alloh taoloning qudrati har narsani qamrab olgan — U xohlasa soyani doimiy qilib qo'yishi, xohlasa uni harakatlantirishi mumkin. Bu bizga Uning irodasi va hikmatini tan olishni o'rgatadi.
2. Tabiatdagi har bir hodisa — quyosh, soya, ularning almashinuvi — Allohning buyukligiga ishora qiluvchi belgilardir. Inson shu belgilar orqali Yaratganga yaqinlashishi mumkin.
3. Ziddiyatlar orqali narsalarni bilish — yorug'lik bilan zulmat, soya bilan quyosh bir-birini anglashga yordam beradi. Bu ham Allohning hikmatidan dalolatdir.
4. Ushbu oyat bizni o'ylashga, tabiat hodisalari ustida tafakkur qilishga va shu orqali iymonimizni mustahkamlashga chorlaydi. Har tongda ko'rayotgan soyamiz ham Allohning qudratini eslatuvchi bir mo''jizadir.
5. Allohning har bir ishida hikmat bor — soyani yoyish, quyoshni unga dalil qilish, ularning o'zaro munosabati — barchasi Uning mukammal tadbiridir. Bu bizga hayotdagi har bir narsada yaxshilik va hikmat borligiga ishonch bag'ishlaydi.