سوره فرقان — آيت 46

1) لفظن جي معنيٰ:

• ثُمَّ: پوءِ، ان کان پوءِ.
• قَبَضْنَاهُ: اسان ان کي پاڻ ڏانهن گڏ ڪيو، يعني گھٽايو ۽ سؤڙيو.
• إِلَيْنَا: اسان ڏانهن، اسان جي طرف.
• قَبْضًا: گڏ ڪرڻ، سؤڙڻ، گھٽائڻ.
• يَسِيرًا: آسان، ٿورو ٿورو، آهستي آهستي.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت ان سلسلي جو حصو آهي جنهن ۾ الله تعاليٰ پنهنجي قدرت جا نشان بيان ڪري رهيو آهي. ان کان اڳ ۾ الله تعاليٰ فرمايو ته ڇانوَ کي ڪيئن ڦهلائي رکيو آهي، ۽ جيڪڏهن هو چاهي ته ان کي هميشه لاءِ بيٺل ۽ قائم رکي. پوءِ سج کي ان ڇانوَ جو دليل ۽ نشان بڻايو. هاڻي هن آيت ۾ فرمايو پيو وڃي ته:

پوءِ اسان ان ڇانوَ کي آهستي آهستي، ٿورو ٿورو ڪري پاڻ ڏانهن گڏ ڪيو ۽ سؤڙي ڇڏيو. يعني جيئن جيئن سج مٿي چڙهندو وڃي ٿو، تيئن تيئن ڇانوَ گھٽبي ۽ سؤڙبي وڃي ٿي، ۽ اهو سؤڙڻ ۽ گھٽجڻ هڪدم نه ٿو ٿئي، پر وڏي سهڻي ۽ نرم انداز ۾، ٿورو ٿورو ٿيندو رهي ٿو. اهڙي طرح ڇانوَ جو ختم ٿيڻ ۽ سج جي روشني جو وڌندڙ اثر انهن سڀني تي غور ڪرڻ وارن لاءِ الله جي قدرت ۽ حڪمت جو وڏو نشان آهي.

هن آيت ۾ الله تعاليٰ پنهنجي ان نظام ۽ تدبير ڏانهن اشارو ڪري رهيو آهي ته ڪيئن هو هر شيءِ کي وڏي حڪمت سان هلائي ٿو. ڇانوَ جو ٿورو ٿورو گھٽجڻ ۽ سج جي روشني جو بتدريج وڌڻ انسان لاءِ رحمت ۽ آسانيءَ جو سبب آهي. جيڪڏهن ڇانوَ هڪدم ختم ٿي وڃي ها ته زمين تي رهندڙن لاءِ وڏي تڪليف ٿئي ها. پر الله پنهنجي رحمت سان اهو سڀ ڪجهه آهستي آهستي ۽ نرميءَ سان ڪري ٿو، ته جيئن انسان ۽ ٻيون مخلوقات ان تبديليءَ کي آسانيءَ سان برداشت ڪري سگھن.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• الله جي قدرت تي غور: هي آيت اسان کي سکي ٿي ته اسان پنهنجي چوڌاري ٿيندڙ معمولي ۽ روزمره جي تبديلين تي به غور ڪريون، ڇاڪاڻ ته انهن ۾ به الله جي وڏي قدرت ۽ حڪمت جا نشان لڪل آهن.
• الله جي رحمت ۽ نرمي: الله تعاليٰ پنهنجي مخلوق سان وڏي رحمت ۽ نرميءَ جو معاملو ڪري ٿو. هو هر شيءِ کي آهستي آهستي ۽ آسانيءَ سان تبديل ڪري ٿو، ته جيئن مخلوق تي ڪا به تڪليف نه پوي. اهو اسان کي سکي ٿو ته اسان به پنهنجي زندگيءَ ۾ نرمي ۽ سهڻائيءَ سان ڪم ڪريون.
• اسلام جي سچائي ۽ قرآن جي عظمت: قرآن مجيد ۾ اهڙيون ننڍيون ننڍيون ڳالهيون به بيان ٿيل آهن، جيڪي انسان جي روزمره جي زندگيءَ سان لاڳاپيل آهن. اهو ثابت ڪري ٿو ته قرآن هڪ مڪمل ۽ سچي ڪتاب آهي، جنهن ۾ هر شيءِ جو ذڪر آهي.
• شڪر ۽ عبادت جي ترغيب: جڏهن اسان اهڙين نعمتن تي غور ڪريون ٿا، ته اسان ۾ الله جي شڪر ۽ عبادت جو جذبو وڌي ٿو. اهي نشان اسان کي ياد ڏيارين ٿا ته اسان جو پالڻهار ڪيترو مهربان ۽ حڪمت وارو آهي.
• صبر ۽ تدريج سان ڪم ڪرڻ جو سبق: جيئن ڇانوَ آهستي آهستي سؤڙي ٿي، تيئن اسان کي به پنهنجي زندگيءَ ۾ صبر ۽ تدريج سان ڪم ڪرڻ گھرجي. ڪا به چڱي شيءِ هڪدم نه ٿيندي آهي، پر وقت ۽ محنت سان ٿيندي آهي.