Shu'aro surasi — Oyat 115

Kalimalarning ma'nolari:

• Nazir: ogohlantiruvchi, qo'rqituvchi payg'ambar.
• Mubin: oydin, ochiq-ravshan, hech qanday noaniqlik va yashirinlik bo'lmagan.

Tafsir:

Alloh taolo o'z Payg'ambari Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ning qudratli dushmanlari bo'lgan Quraysh zodagonlarining talablariga javoban bu oyatni nozil qilgan. Ular Payg'ambarimizdan kambag'al va zaif musulmonlarni (masalan, Bilol, Ammor, Suhayb kabi) huzuridan haydashni talab qilishgan edi. Chunki ular: "Agar shu kambag'allarni oldingdan haydasang, biz sening majlislaringga kelib, gapingni tinglardik", deyishardi.

Bu oyatda Alloh taolo Payg'ambarimizning (sollallohu alayhi va sallam) bu boradagi munosabatini bayon qilmoqda: "Ey Muhammad! Sen ularning bu bema'ni talablarini bajaruvchi emassan. Sen faqatgina Alloh tomonidan yuborilgan ochiq-oydin ogohlantiruvchisan, xolos. Sening vazifang — barcha odamlarni, ular kambag'al bo'ladimi yoki boy, qudratli bo'ladimi yoki zaif, Allohning azobidan ogohlantirishdir. Sen hech kimni o'z ixtiyoring bilan huzuringdan haydashga haqli emassan. Chunki sen faqat xabar yetkazuvchisan, odamlarning qalbini va holatini o'zgartiruvchi emassan. Iymon keltirgan kambag'al musulmonlar ham, kofir boylar ham sening oldingda bir xil — ularning qadr-qimmati faqat taqvo bilan o'lchanadi."

Payg'ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam) bu oyatga to'liq amal qildilar va hech qachon kambag'al musulmonlarni huzurlaridan haydamadilar. Ular har doim Payg'ambarimizning suhbatlarida ishtirok etishar, ularning mavqei boshqalardan kam emas edi.

Foydalar va ibratlar:

1. Payg'ambarimizning (sollallohu alayhi va sallam) vazifasi faqat ogohlantirish va xushxabar berishdir. Uning zimmasida odamlarni majburlash yo'q. Bu esa Islomda iymonning ixtiyoriy ekanligini ko'rsatadi.
2. Islom dinida insonlarning qadr-qimmati ularning mol-mulki, nasl-nasabi yoki ijtimoiy mavqeiga qarab emas, balki faqat taqvo va iymoniga qarab belgilanadi. Kambag'al musulmon boy musulmondan hech qanday kam emas.
3. Bu oyatda musulmonlarga kambag'al va zaif insonlarga nisbatan rahm-shafqatli bo'lish, ularni jamiyatdan chetlashtirmaslik o'rgatiladi. Chunki ularning iymoni ko'pincha kuchliroq bo'ladi.
4. Da'vat qiluvchi kishilar hech qachon boylar va zodagonlarning roziligi uchun kambag'al mo'minlarni tark etmasliklari kerak. Haqiqiy da'vatchi faqat Allohning roziligini ko'zlaydi.
5. Payg'ambarimizning (sollallohu alayhi va sallam) bu xulqi — kambag'allarga bo'lgan mehr-muhabbati — Islomning go'zal ta'limotlaridan biridir. Bu ta'limot odamlarni tenglikka, o'zaro hurmatga va rahm-shafqatga chorlaydi.