سوره شعراء — آيت 115

1) لفظن جي معنيٰ:

• إِنْ: ناهي، نه آهيان.
• أَنَا: آءٌ، مان.
• إِلَّا: سواءِ، کانسواءِ، رڳو.
• نَذِيرٌ: ڊيڄاريندڙ، خبردار ڪرڻ وارو، تنبيهه ڪندڙ.
• مُبِينٌ: پڌرو، واضح، کليو، بيان ڪندڙ.

2) تفسير:

حضرت نوح عليه السلام پنهنجي قوم کي ٻڌايو ته مان توهان جي خواهش مطابق ايمان وارن کي پنهنجي مجلس مان نه ڪڍندس ۽ نه ئي ڪنهن کي دفع ڪندس، ڇاڪاڻ ته اهو منهنجو ڪم ناهي. مان ته رڳو هڪ پڌرو ڊيڄاريندڙ ۽ خبردار ڪرڻ وارو آهيان، جيڪو الله جي عذاب کان اڳواٽ توهان کي آگاهه ڪري ٿو. منهنجو ڪم ماڻهن کي سچي ۽ کلي ڍنگ سان الله جي عذاب کان ڊيڄارڻ آهي، چاهي اهي ماڻهو عزت وارا هجن يا ذليل، امير هجن يا غريب، سردار هجن يا عام ماڻهو. ان ۾ ڪنهن جو به امتياز ناهي. مان نه ڪنهن کي زبردستي ايمان آڻڻ تي مجبور ڪري سگهان ٿو ۽ نه ئي ڪنهن کي منهنجي دعوت تي ايمان آڻڻ کان روڪي سگهان ٿو. منهنجي ذميواري رڳو پڌري ۽ واضح انداز ۾ الله جو پيغام پهچائڻ ۽ ماڻهن کي عذاب کان خبردار ڪرڻ آهي. باقي هدايت ڏيڻ ۽ دلين کي موڙڻ صرف الله تعاليٰ جي هٿ ۾ آهي.

3) فائدا ۽ سبق:

• دعوت جو اصول: اسلام جي دعوت ۾ زبردستي ۽ جبر ناهي، پر رڳو پڌري ۽ واضح تبليغ ۽ نصيحت آهي. دعوت ڏيندڙ جو ڪم پيغام پهچائڻ آهي، نه ماڻهن کي مجبور ڪرڻ.
• مساوات: الله جو پيغام سڀني لاءِ برابر آهي، ڪو به امير، غريب، سردار يا عام ماڻهو ان کان ٻاهر ناهي. ان ڪري اسلام ۾ ڪنهن به قسم جي نسلي، طبقاتي يا مالي امتياز جي گنجائش ناهي.
• ذميواري جي وضاحت: نبي ۽ مبلغ جو ڪم رڳو ڊيڄارڻ ۽ خبردار ڪرڻ آهي، ۽ اهو ڪم پڌري ۽ کلي انداز ۾ ٿيڻ گهرجي ته جيئن هر ماڻهو ان کي سمجهي سگهي.
• الله تي ڀروسو: هدايت صرف الله جي هٿ ۾ آهي، ان ڪري دعوت ڏيندڙ کي گهرجي ته پنهنجي ذميواري پوري ڪرڻ کان پوءِ نتيجو الله تي ڇڏي ڏئي ۽ ماڻهن جي ايمان نه آڻڻ تي دل ۾ ڪو ڏک يا مايوسي نه رکي.
• قرآن جي حڪمت: قرآن مجيد ۾ انبياءِ ڪرام جي دعوت جا اهڙا پڌرا ۽ واضح اصول بيان ڪيا ويا آهن، جيڪي اڄ به هر دعوت ڏيندڙ ۽ مبلغ لاءِ مشعل راهه آهن. اهو ئي سبب آهي جو قرآن مجيد هر دور ۾ انسانيت جي رهنمائي ڪندو رهي ٿو ۽ ان ۾ ڪا به ڪمي يا تضاد ناهي.