سوره شعراء — آيت 123

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• كَذَّبَتْ: ڪوڙو ڪيائين، رد ڪيائين، نه مڃيائين.
• عَادٌ: عاد قوم، حضرت هود عليه السلام جي قوم، جيڪا يمن جي علائقي احقاف ۾ رهندي هئي.
• الْمُرْسَلِينَ: موڪليل رسولن کي، يعني الله جا نبي ۽ پيغمبر.

2) تفسير:

الله تعاليٰ ٻڌائي ٿو ته عاد قوم پنهنجي رسول حضرت هود عليه السلام کي ڪوڙو ڪيو ۽ ان کي نه مڃيو. حقيقت ۾ اهي صرف حضرت هود عليه السلام کي ئي ڪوڙو نه ڪيو، پر ڇاڪاڻ ته سڀني رسولن جي دعوت جو بنياد ۽ مقصد هڪ ئي هو — يعني الله جي توحيد ۽ ان جي عبادت ڏانهن سڏڻ — ان ڪري عاد قوم جڏهن پنهنجي رسول کي ڪوڙو ڪيو ته گويا انهن سڀني رسولن کي ڪوڙو ڪيو، جيڪي الله طرفان موڪليل هئا. ڇاڪاڻ ته ڪنهن هڪ رسول کي ڪوڙو ڪرڻ جو مطلب اهو آهي ته رسولن جي سڄي سلسلي ۽ ان جي پيغام کي رد ڪرڻ. اهڙي طرح عاد قوم الله جي نبي کي مڃڻ کان انڪار ڪري پنهنجي تباهيءَ جو رستو پاڻ چونڊيو.

3) استنباطي فائدا:

• الله تعاليٰ پنهنجي نبي ڪريم ﷺ کي تسلي ڏئي ٿو ته تنهنجي قوم جو توکي ڪوڙو ڪرڻ ڪا نئين ڳالهه ناهي، اڳ ۾ به عاد قوم پنهنجي رسول کي ڪوڙو ڪيو هو.
• هر رسول جي دعوت جو بنياد هڪ ئي آهي، ان ڪري هڪ رسول کي مڃڻ ۽ سڀني رسولن کي مڃڻ ۾ ڪو فرق ناهي.
• رسولن کي ڪوڙو ڪرڻ جو انجام هميشه تباهي ۽ نقصان هوندو آهي، جيئن عاد قوم جو انجام ٿيو.
• قرآن مجيد ۾ اڳين قومن جا قصا بيان ڪرڻ جو مقصد نصيحت ۽ عبرت آهي، ته اسان پنهنجي رسول جي دعوت کي سچائيءَ سان مڃيون ۽ ان تي عمل ڪريون.
• الله جي نبي جي دعوت کي مڃڻ ۾ ئي دنيا ۽ آخرت جي ڪاميابي آهي، ۽ ان کي رد ڪرڻ ۾ ئي تباهي آهي.