سوره شعراء — آيت 140

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• وَإِنَّ رَبَّكَ: ۽ بيشڪ تنهنجو رب.
• لَهُوَ: يقيناً هو ئي.
• الْعَزِيزُ: غالب، زبردست، جيڪو پنهنجي مرضي مڪمل ڪرڻ تي قادر آهي.
• الرَّحِيمُ: ٻاجهه وارو، مهربان.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت سورة الشعراء جي ان سلسلي جو حصو آهي، جنهن ۾ الله تعاليٰ مختلف قومن جي قصا بيان فرمايا آهن، جن پنهنجي پيغمبرن کي ڪوڙو ڪيو ۽ ان جو انجام ڏٺو. ان کان اڳ ۾ قوم عاد ۽ حضرت هود عليہ السلام جو ذڪر آهي. حضرت هود عليہ السلام پنهنجي قوم کي الله جي وحدانيت ۽ عذاب کان ڊيڄاريندا رهيا، پر انهن نه مڃيو ۽ نه ئي نصيحت قبول ڪئي. نتيجي ۾ الله تعاليٰ انهن تي سخت سرد ۽ تباهه ڪندڙ واءُ موڪلي انهن کي تباهه ڪري ڇڏيو.

هن آيت ۾ الله تعاليٰ پنهنجي پيغمبر محمد ﷺ کي تسلي ڏني آهي ته جيڪڏهن تنهنجي قوم جا ماڻهو به توکي ڪوڙو ڪن ٿا، ته پريشان نه ٿي، ڇاڪاڻ ته تنهنجو رب غالب ۽ زبردست آهي. هو پنهنجي دشمنن کان بدلو وٺڻ تي پوري طرح قادر آهي ۽ جيڪي سرڪشي ڪن ٿا، تن کي سزا ڏيڻ ۾ ڪا به ڪوتاهي نه ڪندو. ساڳئي وقت هو ٻاجهه وارو ۽ مهربان به آهي، يعني جيڪو به پنهنجي ڪيل گناهن کان توبهه ڪري ۽ الله ڏانهن موٽي، تنهن لاءِ الله جي رحمت دروازو هميشه کليل آهي. اهڙي طرح هي آيت ٻن وڏن صفتن جو مجموعو آهي: عزت ۽ رحمت. الله جي عزت ۽ غلبو انهن لاءِ خوف جو سبب آهي، جيڪي حق کي رد ڪن ٿا، ۽ سندس رحمت انهن لاءِ اميد جو سبب آهي، جيڪي توبهه ڪري موٽن ٿا.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله جي ٻن صفتن جي سڃاڻپ: هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته الله تعاليٰ ٻنهي صفتن جو مالڪ آهي — هو غالب به آهي ۽ رحيم به. ان ڪري نه رڳو سندس عذاب کان ڊڄڻ گهرجي، پر سندس رحمت جي اميد به رکڻ گهرجي.
• توبهه جو دروازو کليل آهي: جيڪڏهن ڪو به انسان گناهه ڪري ۽ پوءِ دل سان توبهه ڪري، ته الله تعاليٰ معاف ڪرڻ وارو ۽ رحم ڪرڻ وارو آهي. هي آيت اسان کي مايوس ٿيڻ کان بچائي ٿي ۽ اميد ڏئي ٿي.
• پيغمبر ﷺ جي دلجوئي: الله تعاليٰ پنهنجي پيغمبر کي تسلي ڏني ته جيڪي قومون پنهنجي پيغمبرن کي ڪوڙو ڪنديون هيون، تن کي سندس غلبي سان سزا ملي، ۽ اهو ئي انجام تنهنجي مخالفن جو به ٿيندو. ان ۾ مؤمنن لاءِ به تسلي آهي ته ظلم ۽ سرڪشي هميشه لاءِ نه ٿي هلي.
• اسلام جي خوبصورتي: اسلام اهو دين آهي، جيڪو الله جي انصاف ۽ رحمت ٻنهي جو عڪس آهي. هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته الله تعاليٰ نه رڳو سختي سان پڪڙيندڙ آهي، پر وڏي رحمت وارو به آهي. ان ڪري اسلام ۾ داخل ٿيڻ ۽ قرآن جي پيروي ڪرڻ ۾ ئي دنيا ۽ آخرت جي ڀلائي آهي.