Shu'aro surasi — Oyat 145

Kalimalarning ma'nolari:

• Ajd — haq, mukofot, evaz.
• Rabbul-'alamiyn — barcha olamlarning (barcha maxluqotlarning) Parvardigori.

Tafsir:

Payg'ambar Solih alayhissalom o'z qavmi — Samud qavmiga shunday dedilar: "Men sizlardan bu da'vatim, nasihatim va Allohning risolasini yetkazishim evaziga hech qanday haq, mukofot yoki dunyoviy manfaat so'ramayman. Chunki mening mukofotim faqat Allohning huzuridadir. U butun olamlarning Robbisi bo'lib, bandalarining amallarini biluvchi va ularga to'liq ajr beruvchidir. Men sizlardan emas, faqat Robbimdan ajr umid qilaman. Uning huzuridagi savob va mukofot esa hech qachon zoye bo'lmaydi."

Bu so'zlar bilan u o'z qavmiga da'vatining pokligini va xolisligini isbotladi. Ular uning da'vatida dunyoviy biror maqsad yo'qligini, balki faqat Allohning roziligi va ularning hidoyatga kelishini istashini bildirdi. Solih alayhissalom o'z nasihatlari evaziga hech qanday haq talab qilmadilar, balki butun ishni Allohga topshirdilar va Uning huzuridagi ajrga rozi bo'ldilar.

Foydalar:

1. Da'vat va nasihat qilishda xolislik — inson o'z amali evaziga dunyoviy haq yoki mukofot kutmasligi kerak. Bu ishning pokligini va samimiyligini ko'rsatadi.
2. Payg'ambarlarning eng buyuk fazilatlaridan biri — ularning beminnat da'vat qilishlari. Ular hech qachon o'z mehnatlari evaziga odamlardan haq so'ramaganlar, balki faqat Allohdan ajr kutganlar.
3. Musulmon kishi har qanday xayrli ishda, ayniqsa ilm va nasihat sohasida, faqat Allohning roziligini ko'zda tutishi lozim. Bu uning amalini poklaydi va Alloh huzurida ulug' qiladi.
4. Alloh taoloning "Rabbul-'alamiyn" ekani — Uning barcha maxluqotlarni tarbiya qiluvchi, ularning rizqini beruvchi va amallariga yarasha mukofotlovchi ekanini bildiradi. Shuning uchun bandaning umidi faqat Unga bo'lishi kerak.
5. Bu oyatda da'vatchilar va ulamolar uchun go'zal o'rnak — ular o'z xizmatlari evaziga odamlardan hech narsa talab qilmasliklari, balki faqat Allohdan ajr umid qilishlari kerak. Bu ularning obro'sini oshiradi va so'zlarining ta'sirini kuchaytiradi.