شعراء سۈرىسى — ئايەت 154

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا شۇنداق دەيدۇ:

مەنىسى: «سەن پەقەت بىزگە ئوخشاش بىر ئىنسانسەن، ئەگەر راستچىللاردىن بولساڭ، بىر مۆجىزە كەلتۈرۈپ كۆرسەت» دېدى. بۇ سەمۇد قەۋمىنىڭ پەيغەمبىرى سالىھ ئەلەيھىسسالامغا قارىتىلغان سۆزى ئىدى.

ئايەتتىكى مۇھىم سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• بَشَرٌ: ئىنسان، ئادەم بالىسى. بۇ يەردە ئۇلار سالىھ ئەلەيھىسسالامنىڭمۇ ئۆزلىرىگە ئوخشاش ئىنسان ئىكەنلىكىنى، پەرىشتە ئەمەسلىكىنى ئوتتۇرىغا قويۇپ، ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىكىنى ئىنكار قىلماقچى بولغان.
• آيَةٍ: مۆجىزە، ئالامەت، دەلىل. يەنى ئۇلار سالىھ ئەلەيھىسسالامدىن ئۆزىنىڭ پەيغەمبەرلىكىنى ئىسپاتلايدىغان بىر ئالامەت كۆرسىتىشنى تەلەپ قىلغان.
• الصَّادِقِينَ: راستچىللار، سۆزىدە راست بولغانلار.

ئايەتنىڭ تەپسىرى:

سەمۇد قەۋمىنىڭ كاپىرلىرى سالىھ ئەلەيھىسسالامغا قارشى تۇرۇپ، ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىكىنى ئىنكار قىلدى. ئۇلار: «سەن بىزگە ئوخشاش بىر ئىنسان، بىز يېگەننى يەيسەن، بىز ئىچكەننى ئىچىسەن، بىزگە ئوخشاش تۇغۇلۇپ ئۆسكەنسەن. سېنىڭ بىزدىن قانداقمۇ ئارتۇقچىلىقىڭ بولسۇن؟ سەن پەرىشتە ئەمەس، پەيغەمبەرلىككە لايىق ئالاھىدە بىر ئالامىتىڭمۇ يوق. ئەگەر سەن راستتىنلا ئاللاھ تەرىپىدىن ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەر بولساڭ، ئۇنداقتا بىزگە بىر مۆجىزە كەلتۈرۈپ كۆرسەت، شۇ ئارقىلىق سۆزۈڭنىڭ راستلىقىنى ئىسپاتلا» دېدى.

ئۇلارنىڭ بۇ سۆزى ئەمەلىيەتتە ھەقىقەتنى ئىنكار قىلىش ۋە پەيغەمبەرگە قارشى تۇرۇش ئىدى. ئۇلار پەيغەمبەرنىڭ ئىنسان بولۇشىنى باھانە قىلىپ، ئۇنىڭ ئېلىپ كەلگەن ھەقىقىي دىنىنى قوبۇل قىلمىدى. ھالبۇكى، ئاللاھ تائالا ھەر بىر ئۈممەتكە ئۆز ئىچىدىن، ئۇلارنىڭ تىلىدا سۆزلىيەلەيدىغان، ئۇلارغا ئوخشاش ئىنسان بولغان پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتكەن. بۇ ئاللاھنىڭ رەھمىتى ۋە ھېكمىتىدۇر. چۈنكى ئىنسان ئۆزىگە ئوخشاش بىر ئىنساننىڭ سۆزىنى چۈشىنىشى، ئۇنىڭغا ئەگىشىشى ئاسان بولىدۇ.

ئەگەر پەيغەمبەرلەر پەرىشتە ياكى باشقا غەيرىي مەخلۇقات بولغان بولسا، ئىنسانلار ئۇلارغا ئەگىشىشتە قىيىنچىلىققا يۇلۇقايتتى. شۇڭا ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ ھېكمىتى بىلەن پەيغەمبەرلەرنى ئىنسانلارنىڭ ئىچىدىن تاللاپ ئەۋەتكەن. بۇ ئۇلارنىڭ پەيغەمبەرلىكىگە ھېچقانداق زىيان يەتكۈزمەيدۇ. پەيغەمبەرنىڭ ئىنسان بولۇشى ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىكىنى ئىنكار قىلىشقا باھانە بولالمايدۇ.

بۇ ئايەتتىن ئىبرەت شۇكى، كاپىرلار ھەر قانداق باھانىنى ئىشلىتىپ ھەقىقەتنى ئىنكار قىلىشقا ئۇرۇنىدۇ. ئۇلار پەيغەمبەرلەرنىڭ ئىنسان بولۇشىنى، ياكى ئۇلارنىڭ ئادەتتىكى ئىنسانلارغا ئوخشاش ياشىشىنى باھانە قىلىپ، ئۇلارنىڭ ئېلىپ كەلگەن ۋەھىيىسىنى رەت قىلىدۇ. ئەمما ھەقىقەتەن ئەقىللىق كىشىلەر پەيغەمبەرلەرنىڭ ئېلىپ كەلگەن ئەھكاملارغا ۋە ئۇلارنىڭ ئەخلاقىغا قاراپ، ئۇلارنىڭ راستچىللىقىنى تونۇيدۇ.

ئاللاھ تائالا بىزنى ھەقىقەتنى ئىنكار قىلىدىغانلاردىن قىلمىسۇن، پەيغەمبەرلەرنىڭ يولىغا ئەگىشىدىغانلاردىن قىلسۇن. ئامىن.