Sura Asz-Szu'ara — Werset 74

Znaczenie słów:

• بَلْ – przeciwnie, raczej (służy do przeniesienia uwagi z poprzedniej myśli na nową).
• وَجَدْنَا – zastaliśmy, znaleźliśmy (w sensie: odkryliśmy, że tak jest).
• آبَاءَنَا – naszych ojców, naszych przodków.
• كَذَٰلِكَ يَفْعَلُونَ – tak właśnie czynią (to znaczy: w ten sam sposób postępują).

Tafsir (wyjaśnienie):

Kiedy prorok Ibrahim (pokój z nim) zapytał swój lud o powód czczenia bożków, oni nie potrafili udzielić żadnego rozsądnego ani logicznego wyjaśnienia. Nie mogli powiedzieć, że bożki słyszą ich modlitwy, przynoszą im pożytek lub oddalają od nich szkodę. Wręcz przeciwnie – przyznali, że ich bogowie nie słyszą, nie pomagają i nie szkodzą. Jednak zamiast przyznać się do błędu, odpowiedzieli: „My po prostu zastaliśmy naszych ojców i przodków, którzy tak czynili – czcili te posągi – więc my ich naśladujemy i postępujemy tak samo”.

Ta odpowiedź ukazuje ich ślepą tradycję i bezmyślne naśladownictwo przodków. Nie mieli żadnego dowodu ani argumentu na słuszność swojego postępowania – jedynym ich „usprawiedliwieniem” było to, że tak robili ich ojcowie. Nie zastanawiali się, czy to, co robili przodkowie, było słuszne, czy nie. Nie zadali sobie pytania: „A co, jeśli nasi ojcowie byli w błędzie?”. Ich ślepe przywiązanie do tradycji stało się dla nich przeszkodą w przyjęciu prawdy.

Korzyści i wnioski płynące z tej wersetu:

1. Ślepe naśladownictwo nie jest dowodem prawdy – sam fakt, że ktoś tak postępował wcześniej, nie czyni danego czynu słusznym. Prawda musi być oparta na dowodach i rozumie, a nie na tradycji.
2. Islam wzywa do myślenia i refleksji – Allah nakazuje człowiekowi używać rozumu i zastanawiać się nad swoimi przekonaniami. Nie wystarczy powiedzieć: „Tak robili moi przodkowie”. Każdy człowiek jest odpowiedzialny za swoje czyny i powinien sam poszukiwać prawdy.
3. Krytyczne podejście do dziedzictwa – islam uczy, że należy szanować rodziców i przodków, ale nie oznacza to, że mamy ślepo przyjmować wszystko, co po nich dziedziczymy. Jeśli ich postępowanie było zgodne z prawdą, podążamy za nimi; jeśli było błędne, musimy iść za prawdą, nawet jeśli oznacza to odejście od tradycji.
4. Piękno islamu w logicznym podejściu – islam zawsze wzywa do dialogu i argumentacji opartej na rozumie. Prorok Ibrahim nie narzucał swojego zdania, lecz prowadził swój lud do prawdy poprzez pytania i logiczne rozumowanie. To pokazuje, że islam jest religią rozumu i mądrości.
5. Ostrzeżenie przed naśladownictwem w sprawach wiary – wiara nie może być oparta wyłącznie na tym, co robili inni. Każdy człowiek powinien osobiście poznać swoją religię, zrozumieć jej zasady i przekonać się do niej sercem i rozumem.