Şüəra surəsi — Ayə 74

Sözlərin izahı:

• قَالُوا: Onlar dedilər.
• بَلْ: Əksinə, doğrusu budur ki.
• وَجَدْنَا: Biz tapdıq, gördük.
• آبَاءَنَا: Atalarımızı, babalarımızı.
• كَذَٰلِكَ: Belə, bu şəkildə.
• يَفْعَلُونَ: Onlar edirdilər, edirlər.

Ayənin təfsiri:

Bu ayə, İbrahim peyğəmbərin (əleyhissəlam) öz qövmü ilə bütlər barəsində apardığı söhbətin davamıdır. İbrahim (ə.s.) onlara sual vermişdi ki, bu bütlər sizi eşidirmi, sizə fayda və ya zərər verirmi? Onlar bu suala dürüst cavab verə bilmədilər. Çünki bütlərin nə eşitmək, nə görmək, nə də heç bir fayda və ya zərər vermək gücü yoxdur. Cavab verə bilməyəcəklərini anlayanda isə haqqı etiraf etmək əvəzinə, atalarının yolunu bəhanə gətirdilər və dedilər: "Əksinə, biz atalarımızı belə edərkən gördük və onlara təqlid edirik."

Bu cavab, əslində, onların haqqı qəbul etməkdən boyun qaçırdıqlarını və düşünmədən, sadəcə adət-ənənəyə görə atalarının yolunu davam etdirdiklərini göstərir. Onlar bütlərin heç bir gücü olmadığını bilirdilər, lakin ata-baba adətinə bağlılıq onları haqqa tabe olmaqdan saxlayırdı.

Bu ayədən bizim üçün böyük bir dərs var: insan kor-koranə atalarının yolunu yox, ağıl və dəlillə haqqı araşdırmalıdır. İslam bizi düşünməyə, araşdırmağa və yalnız Allaha ibadət etməyə çağırır. Uca Allah bizə Quranda dəfələrlə buyurur ki, düşünün, araşdırın və haqqı tapın. Ataların yolu həmişə doğru olmaya bilər; əgər onlar haqdan uzaqlaşmışdılarsa, biz onlara tabe olmaqla özümüzü ziyana sala bilərik.

Bu ayə həm də göstərir ki, insan bəzən haqqı bildiyi halda, qürur, adət və ya cəmiyyətin təzyiqi səbəbindən onu qəbul etməkdən çəkinir. Lakin ağıllı insan haqqı tapdıqda onu qəbul edər və yalnız Allaha yönələr. Allahın hidayəti ilə haqqı tapmaq və ona tabe olmaq isə ən böyük səadətdir.