Аш-Шуара сүрөсү — Аят 74

1. Аяттагы сөздөрдүн мааниси:

• قَالُوا — алар айтышты.
• بَلْ — жок, андай эмес (мурунку сүйлөмдү түзөтүүчү сөз).
• وَجَدْنَا — биз таптык, биз көрдүк.
• آبَاءَنَا — ата-бабаларыбыз.
• كَذَٰلِكَ — ошондой, ушундайча.
• يَفْعَلُونَ — алар кылышат, алар жасашат.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Ибрахим (алайхис-салам) ата-бабаларынын сыйынган буттарына кайрылып: «Силер дуба кылганда угабы? Же силерге пайда же зыян келтире алабы?» — деп сураганда, алар чындыкка моюн сунууга даяр болушкан жок. Тескерисинче, алар: «Жок, алар бизди укпайт, биз аларга баш ийсек пайда бербейт, күнөө кылсак зыян да келтирбейт. Бирок биз ата-бабаларыбызды ушундай кылып жатканын көрдүк, ошондуктан аларга окшоп биз да ушундай кылып жатабыз», — деп жооп беришти. Башкача айтканда, алардын колунда эч кандай далил жок эле; алар жөн гана ата-бабаларынын жолун сокур туруп ээрчип, алардын ишин тактап кайталап жатышты. Бул — ойлонбостон, акыл жүгүртпөстөн, ата-бабадан калган салтты ээрчүүнүн ачык мисалы.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Ислам адамды сокур туруп ээрчүүдөн, ойлонбостон ата-баба салтын улантуудан сактайт; тескерисинче, акыл жүгүртүп, чындыкты изилдөөгө чакырат.
• Чыныгы дин — далилге жана акылга негизделген; эч ким «атам ушундай кылган» деген жүйө менен акыйкаттан баш тартпашы керек.
• Ислам адамдын акылын урматтайт жана аны туура жолго багыттайт; ошондуктан ал ар дайым адамды ойлонууга, изилдөөгө жана чындыкты табууга үндөйт.
• Курандагы бул окуя бизге ата-бабадан калган нерселердин баары эле туура боло бербей турганын, алардын ичинен чындыкка туура келгенин гана кабыл алуу керектигин үйрөтөт.
• Ислам — адамды кулчулуктан, надандыктан жана сокур ээрчүүдөн боштондукка чыгарган, аны акыл-эс жана далил менен чындыкка жеткирген нурдуу жол.