سوره قصص — آیه 14

معانی کلمات:

• أَشُدَّهُ: به معنای رسیدن به نهایت قوّت و کمال جسمانی است که حدود سی سالگی است.
• وَاسْتَوَىٰ: به معنای اعتدال و استواری قوّت و رسیدن به چهل سالگی است که سنّ بلوغ کامل عقل و بدن است.
• حُکْمًا: به معنای حکمت، فهم عمیق، و توانایی داوری درست میان مردم است.
• عِلْمًا: به معنای دانش و آگاهی نسبت به امور دین و مصالح دنیا و آخرت است.

تفسیر آیه:

هنگامی که موسی علیهالسلام به سنّ بلوغ کامل جسمانی رسید و قوّت و توانایی او به حدّ اعتدال و کمال رسید — که سنّ چهل سالگی است و این سنّ، سنّ بعثت پیامبران است — خداوند به او حکمت و دانشی عظیم عطا کرد. این حکمت و علم، پیش از مقام نبوّت به او داده شد تا بتواند حق را از باطل تشخیص دهد و با بصیرت کامل، در برابر ظلم و فساد قوم خود بایستد و آنان را به راه راست دعوت کند. او با این دانش، سخن حق میگفت و از منکرات نهی میکرد و در میان قوم خود به داوری عادلانه میپرداخت.

خداوند در پایان این آیه میفرماید: همانگونه که ما موسی را به خاطر احسان و نیکوکاریاش پاداش دادیم و او را به این مقام والا رساندیم، به همین صورت نیز به هر کس از بندگان ما که نیکوکار باشد و در راه اطاعت و بندگی گام بردارد، پاداش نیک خواهیم داد. این سنّت همیشگی خداوند است که احسانکنندگان را در هر زمان و مکان پاداش میدهد.

فواید و پیامهای آیه:

1. اهمیت تدریج در رشد: این آیه نشان میدهد که رسیدن به کمالات معنوی و مقامات عالی، نیازمند گذر از مراحل رشد جسمانی و عقلی است. همانگونه که موسی علیهالسلام ابتدا به بلوغ کامل رسید، سپس خداوند او را به حکمت و علم مزیّن کرد.
2. ارزش حکمت و علم: خداوند به بندگان برگزیده خود، پیش از مقامات بزرگ، حکمت و علم عطا میکند. این نشان میدهد که علم و دانش، پایه و اساس هر پیشرفت و تعالی است.
3. پاداش احسان: سنّت خداوند بر این است که نیکوکاران را پاداش دهد. هر کس در هر زمان و مکانی کار نیک انجام دهد، خداوند او را فراموش نخواهد کرد و پاداش او را خواهد داد.
4. امیدواری به رحمت الهی: این آیه به همه انسانها امید میدهد که اگر در راه بندگی و احسان گام بردارند، خداوند آنان را به مقامات والا خواهد رساند و از فضل خود بهرهمند خواهد کرد.