سوره قصص — آيت 46

1) ڪلِمَن جي معنيٰ:

• طُورِ: جبل، جبل طور سينا.
• نَادَيْنَا: اسان سڏ ڪيو (يعني موسيٰ عليه السلام سان ڳالهايو).
• رَحْمَةً: رحمت طور.
• لِتُنذِرَ: ته تون ڊيڄارين ۽ خبردار ڪرين.
• نَذِيرٍ: ڊيڄاريندڙ، خبردار ڪريندڙ (يعني نبي يا رسول).
• يَتَذَكَّرُونَ: ته اهي نصيحت وٺن ۽ ياد ڪن.

2) تفسير:

اي نبي! تون ان وقت جبل طور جي ڀرسان موجود نه هو، جڏهن اسان موسيٰ عليه السلام کي سڏ ڪيو ۽ ان سان ڳالهايو. اهي سڀ خبرون ۽ واقعا تنهنجي اکين اڳيان نه هئا، جو تون پاڻ انهن کي ڏسي ۽ ٻڌي بيان ڪرين ها. پر اسان پنهنجي خاص رحمت سان توکي اهي سڀ خبرون وحي ذريعي ڏنيون، ته جيئن تون انهن ماڻهن کي ڊيڄارين، جن وٽ تنهنجي اچڻ کان اڳ ڪو به ڊيڄاريندڙ نبي نه آيو هو. اهي مڪي جا ماڻهو هئا، جن وٽ حضرت عيسيٰ عليه السلام کان وٺي تنهنجي بعثت تائين ڪو نبي نه آيو. اسان اهو سڀ ڪجهه ان لاءِ ڪيو ته اهي نصيحت وٺن، سوچن ۽ غور ڪن، پوءِ حق کي قبول ڪن ۽ باطل کان پاسو ڪن.

3) فائدا ۽ سبق:

• الله تعاليٰ پنهنجي نبي ڪريم ﷺ کي غيب جون خبرون وحي ذريعي ڏنيون، جيڪي انسان جي پنهنجي علم ۽ ڪوشش سان حاصل ڪرڻ ناممڪن آهن. اهو ئي ثابت ڪري ٿو ته قرآن الله جو ڪلام آهي ۽ محمد ﷺ سچا نبي آهن.
• الله جي رحمت ۽ مهرباني ئي آهي، جو هو انسانن ڏانهن نبي ۽ رسول موڪلي ٿو، ته جيئن اهي گمراهي کان بچن ۽ هدايت حاصل ڪن.
• اهو ماڻهن لاءِ وڏي سعادت ۽ شرف جي ڳالهه آهي ته انهن وٽ هدايت جو نور ۽ ڊيڄاريندڙ نبي پهتو. ان نعمت جي قدر ڪرڻ گهرجي ۽ ان تي شڪر ادا ڪرڻ گهرجي.
• قرآن ۾ نصيحت ۽ ياد ڏيارڻ جو انداز انسان جي فطرت سان ٺهڪندڙ آهي. انسان کي گهرجي ته هو غفلت ڇڏي، دل سان غور ڪري ۽ نيڪيءَ جي راهه اختيار ڪري.
• اهو به سبق آهي ته جيڪي ماڻهو نبي جي اچڻ کان اڳ هدايت کان محروم هئا، انهن لاءِ الله جي طرفان نبي جي بعثت پاڻ هڪ عظيم رحمت هئي. اسان وٽ به قرآن ۽ سنت جي صورت ۾ هدايت موجود آهي، ان کي مضبوطيءَ سان جهلڻ گهرجي.