Qasos surasi — Oyat 68

Kalimalarning ma'nolari:

• Yakhluqu – yaratadi.
• Yakhtaru – tanlaydi, O'ziga xos qilib ajratadi.
• Al-khiyaratu – tanlash huquqi, ixtiyor.
• Subhanalloh – Allohni har qanday nuqsondan pok deb bilaman.
• Ta'aala – yuksak, oliy.
• Yushrikun – (Unga) sherik keltiradilar.

Tafsir:

Ey Rasul! Sening Robbing xohlagan narsasini yaratadi va O'zi xohlagan kishini payg'ambarlik, ilohiy vazifa va O'zining xususiy bandaligi uchun tanlab oladi. Bu ishda hech kimning aralashishiga, e'tiroz bildirishiga yoki tanlash huquqiga ega bo'lishiga o'rin yo'q. Mushriklar Payg'ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ning risolatini inkor etib, "Bu Qur'on nega ikki shaharning (Makka va Toif) buyuk kishilaridan biriga tushirilmadi?", degan edilar. Alloh taolo ularning bu e'tiroziga javoban, yaratish ham, tanlash ham faqat O'ziga xos ekanini, bandalarning esa bu borada hech qanday ixtiyori yo'qligini bayon qilmoqda. Chunki Alloh hikmatini O'zi biladi, kimni elchi qilib yuborishni ham, kimga ilohiy vazifani topshirishni ham faqat O'zi tanlaydi. Uning tanlovi mutlaq hikmat va adolatga asoslangandir. So'ngra Alloh taolo O'zini ularning shirk keltirishlaridan pok ekanini e'lon qiladi: U har qanday sherik, tengdosh va o'xshashdan mutlaqo pok va oliydir. Uning qudrati va hukmronligi hech kimning fikri, tanlovi yoki e'tiroziga muhtoj emas.

Foydalar:

1. Alloh taoloning hukmi va tanlovi ustidan hech kimning e'tiroz bildirishga haqqi yo'q. Bandaning vazifasi – Allohning irodasiga tan berish va Unga bo'ysunishdir.
2. Payg'ambarlik va ilohiy vazifalar Allohning xohishi bilan tayinlanadi, bu ishda nasab, boylik yoki dunyoviy mavqei hal qiluvchi omil emas. Bu esa musulmonlarni Allohning hikmatiga ishonishga va Uning tanlovini chin dildan qabul qilishga o'rgatadi.
3. Inson o'z hayotida ham Allohning tanloviga rozi bo'lishi, Uning taqdiriga shukr qilishi kerak. Chunki Alloh bandasi uchun eng yaxshisini biladi va tanlaydi.
4. Alloh taolo har qanday nuqson, kamchilik va sherikdan pok ekanini e'tirof etish – imonning asosidir. Bu tushuncha inson qalbini poklaydi va uni faqat Allohga ibodat qilishga yetaklaydi.
5. Mushriklarning e'tirozlari va tanqidlari hech qachon Allohning diniga zarar yetkaza olmaydi. Allohning dini O'zining hikmati va qudrati bilan abadiy qoladi.