سوره قصص — آیه 68

معانی کلمات:

• یَخْلُقُ: میآفریند، خلق میکند.
• یَخْتَارُ: برمیگزیند، انتخاب میکند.
• الْخِیَرَةُ: اختیار و انتخاب (در اینجا به معنای حق انتخاب و برگزیدن است).
• سُبْحَانَ اللَّهِ: پاک و منزّه است خداوند (از هر نقص و عیب).
• تَعَالَىٰ: برتر و والاتر است (از هر چیزی که در شأن او نباشد).
• یُشْرِکُونَ: شریک قرار میدهند (برای خداوند).

تفسیر آیه:

پروردگار تو - ای پیامبر - هر چه را بخواهد میآفریند و هر کس را که بخواهد برای رسالت و بندگی خود برمیگزیند. این آیه در پاسخ به مشرکانی نازل شد که با اعتراض به انتخاب پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) گفتند: «چرا این قرآن بر مردی بزرگ از دو قریه (مکه و طائف) نازل نشد؟» آنان گمان میکردند که رسالت باید به ثروتمندان و اشراف میرسید، نه به فردی یتیم و فقیر.

خداوند در این آیه به آنان پاسخ میدهد که آفرینش و انتخاب، هر دو در دست اوست و هیچکس حق ندارد در کار خداوند دخالت کند یا بر او اعتراض نماید. مشرکان نه حق انتخاب دارند و نه میتوانند برای خداوند تعیین تکلیف کنند. سپس خداوند خود را از شرک آنان منزّه میداند و میفرماید که او پاک و برتر از آن است که برای او شریک قائل شوند.

فواید و درسهای آیه:

1. حاکمیت مطلق خداوند: آفرینش و انتخاب، هر دو از آنِ خداست و هیچکس در این امور شریک نیست. این آیه به ما میآموزد که در برابر قضا و قدر الهی تسلیم باشیم و به حکمت او اعتماد کنیم.
2. ردّ اعتراض بر خداوند: انسان نباید بر انتخابهای الهی خرده بگیرد، زیرا خداوند داناتر و حکیمتر از آن است که خطا کند. او هر کاری را بر اساس علم بینهایت و حکمت کامل خود انجام میدهد.
3. توحید خالص: این آیه ما را به پاکداشتن ایمان از هرگونه شرک دعوت میکند و یادآور میشود که خداوند از هر شریکی منزّه است و تنها اوست که شایسته عبادت و اطاعت است.
4. تسلیم در برابر وحی: وقتی خداوند کسی را برای رسالت برمیگزیند، باید با جان و دل بپذیریم و بدانیم که این انتخاب بر اساس شایستگی و علم الهی است، نه معیارهای مادی و دنیوی.