سوره عنکبوت — آیه 32

معانی کلمات:

• لُوطًا: حضرت لوط علیه السلام، پیامبر خدا که در شهر سدوم (قریه قوم لوط) زندگی می‌کرد.
• الْغَابِرِينَ: باقی‌ماندگان در عذاب و هلاکت؛ کسانی که در میان قوم هلاک‌شده باقی می‌مانند و نجات نمی‌یابند.

تفسیر آیه:

هنگامی که فرشتگان الهی به صورت انسان‌هایی نیکوچهره نزد حضرت ابراهیم علیه السلام آمدند و خبر عذاب قوم لوط را دادند، ابراهیم که دلش از سرنوشت برادرزاده‌اش لوط و مؤمنان همراه او می‌سوخت، با نگرانی و شفقت به فرشتگان گفت: «در این شهر (سدوم) لوط نیز حضور دارد!» او می‌خواست بگوید که لوط از صالحان است و شایسته نجات است، نه هلاکت. فرشتگان در پاسخ او گفتند: «ما بهتر از تو می‌دانیم چه کسانی در این شهر هستند و از حال مؤمنان و کافران آگاه‌تریم.» سپس به او اطمینان دادند: «ما قطعاً لوط و خانواده‌اش را از عذابی که بر این قوم نازل می‌شود نجات خواهیم داد، مگر همسرش که از باقی‌ماندگان در عذاب است و به دلیل همدستی با کافران، در هلاکت با آنان شریک خواهد بود.» این پاسخ، هم آرامش خاطر برای ابراهیم بود و هم بیانگر عدالت مطلق الهی که هیچ مؤمنی را با کافران هلاک نمی‌کند و هیچ کافری را نیز بدون حساب رها نمی‌کند.

فواید و پیام‌های آیه:

• شفقت و دلسوزی پیامبران نسبت به مؤمنان و تلاش آنان برای نجات بندگان خدا، نشانه‌ای از رحمت الهی است که در وجود اولیای خدا تجلی یافته است.
• خداوند به بندگان صالح خود وعده نجات داده است و هیچ‌گاه عدل او اقتضا نمی‌کند که نیکوکاران به خاطر گناه بدکاران مجازات شوند.
• همراهی با کافران و همدلی با آنان در مسیر گناه، انسان را از دایره رحمت الهی خارج می‌کند، حتی اگر در خانه پیامبری زندگی کند؛ چنانکه همسر لوط با وجود همسری پیامبر، به سبب کفر و همدستی با قوم گناهکار، هلاک شد.
• این آیه به مؤمنان می‌آموزد که نجات و رستگاری تنها به ایمان و عمل صالح است، نه به نسبت و خویشاوندی با اولیای خدا؛ و این حقیقتی است که انسان را به تقوا و پرهیز از گناه ترغیب می‌کند.