سوره آل عمران — آیه 119

## معانی واژگان

• أَنَامِلَ: سرانگشتان، نوک انگشتان
• الْغَيْظِ: خشم شدید، خشم فروخورده
• ذَاتِ الصُّدُورِ: آنچه در سینههاست، رازهای درونی

## تفسیر آیه

ای مؤمنان! اینک خود شما شاهد و گواه بر خطای خود هستید؛ شما آنان (یهود و منافقان) را دوست میدارید و به آنان محبت میکنید، اما آنها هرگز شما را دوست نمیدارند و در دل کینه و دشمنی شما را میپرورانند. شما به تمام کتابهای آسمانی ایمان دارید، از جمله تورات و انجیل که آنان به آنها ایمان دارند، اما آنها به کتاب شما (قرآن) ایمان نمیآورند و آن را نمیپذیرند. پس چگونه ممکن است شما آنان را دوست بدارید در حالی که آنان دشمن شما هستند و به کتاب شما کفر میورزند؟

و از آن بدتر اینکه اینان رفتاری دوگانه دارند: هنگامی که با شما روبرو میشوند، به زبان میگویند: «ایمان آوردیم و تصدیق کردیم» تا شما را فریب دهند و اعتماد شما را جلب کنند؛ اما چون خلوت کنند و با یکدیگر تنها شوند، از شدت خشم و غضب بر شما، سرانگشتان خود را به دندان میگزند، چرا که میبینند شما متحد و یکپارچه شدهاید و اسلام عزت یافته و آنان خوار و ذلیل گشتهاند.

ای پیامبر! به آنان بگو: «با همین خشم و غضبی که در دل دارید بمیرید!» یعنی این خشم و کینه شما هیچ زیانی به مؤمنان نمیرساند و تنها خود شما را فرسوده میکند و سرانجام با همین خشم و حسرت از دنیا خواهید رفت. به یقین خداوند از آنچه در درون سینهها نهفته است، آگاه است و به زودی هر کس را بر اساس نیت و کردارش جزا خواهد داد؛ نیکوکاران را به پاداش نیک و بدکاران را به کیفر سزاوارشان خواهد رساند.

## فواید و پیامهای آیه

1. هشدار درباره دوستی با دشمنان دین: مؤمن نباید به کسانی که دشمن خدا و رسولاند، محبت و اعتماد کند، هرچند با او خویشاوند باشند.
2. نفاق و دورویی، صفت بارز منافقان: رفتار دوگانه منافقان (اظهار ایمان در حضور مؤمنان و دشمنی در خلوت) از نشانههای بارز نفاق است که باید مؤمنان هوشیار باشند.
3. عزت اسلام و ذلت دشمنان: خشم و غیظ دشمنان از اتحاد و همبستگی مؤمنان، نشانه عزت اسلام و مسلمانان است؛ پس مؤمنان باید بر وحدت خود بیفزایند تا دشمنان بیشتر خشمگین شوند.
4. علم الهی به نیتها: خداوند به تمام رازهای درونی انسانها آگاه است و هیچ عمل و نیتی از او پنهان نمیماند؛ این آگاهی باید مایه پرهیزکاری و صداقت در رفتار ما باشد.
5. بیاثر بودن کینه دشمنان: خشم و کینه دشمنان نه تنها به مؤمنان آسیب نمیرساند، بلکه خود آنان را فرسوده و نابود میکند؛ پس مؤمن باید با توکل بر خدا از دشمنیها نهراسد.