سوره آل عمران — آيت 129

1) ڪلماتن جي معنيٰ:

• وَلِلَّهِ: ۽ الله ئي جو آهي.
• مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ: جيڪي آسمانن ۾ آهي ۽ جيڪي زمين ۾ آهي.
• يَغْفِرُ لِمَن يَشَاءُ: بخشش ڪري ٿو ان لاءِ جنهن کي گهري ٿو.
• وَيُعَذِّبُ مَن يَشَاءُ: ۽ عذاب ڏئي ٿو ان کي جنهن کي گهري ٿو.
• غَفُورٌ: وڏو بخشڻهار.
• رَّحِيمٌ: وڏو رحم وارو.

2) آيت جي تفسير:

الله تعاليٰ ٻڌائي ٿو ته آسمانن ۽ زمين ۾ جيڪي ڪجهه به آهي، اهو سڀ سندس ئي ملڪيت آهي ۽ سندس ئي حڪم هيٺ آهي. هو پنهنجي بندن مان جنهن کي چاهي ٿو، پنهنجي رحمت سان بخشي ٿو ۽ جنهن کي چاهي ٿو، پنهنجي انصاف سان سزا ڏئي ٿو. اهو سندس مڪمل اختيار آهي، ڪو به سندس حڪم ۾ دخل نه ٿو ڏئي سگهي. پوءِ الله ٻڌائي ٿو ته هو پنهنجي بندن لاءِ وڏو بخشڻهار ۽ وڏو رحم وارو آهي، يعني جيڪو به سچي دل سان توبه ڪري ٿو، الله سندس توبه قبول ڪري ٿو ۽ کيس معاف ڪري ٿو.

هن آيت جو هڪ اهم پس منظر آهي ته نبي ڪريم ﷺ جي دل ۾ ڪجهه اهڙن ماڻهن لاءِ بددعا ڪرڻ جو خيال آيو جيڪي اسلام جي دشمني ڪري رهيا هئا، پر الله تعاليٰ هن آيت ۾ ٻڌايو ته سڀ اختيار سندس ئي هٿ ۾ آهي ۽ هو ڄاڻي ٿو ته انهن مان ڪجهه ماڻهو اڳتي هلي اسلام قبول ڪندا، تنهنڪري جلدي بددعا نه ڪئي وڃي.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ ئي سڄي ڪائنات جو مالڪ ۽ حاڪم آهي، ان ڪري اسان کي صرف سندس ئي عبادت ڪرڻ گهرجي ۽ سندس ئي تابع رهڻ گهرجي.
• الله جي رحمت ۽ بخشش کان مايوس نه ٿيڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته هو پنهنجي بندن کي معاف ڪرڻ ۽ مٿن رحم ڪرڻ وارو آهي.
• جيڪڏهن ڪو ماڻهو گناهه ڪري ٿو ته کيس توبه ڪرڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته الله تعاليٰ توبه ڪندڙن کي معاف ڪري ٿو.
• اسان کي ٻين لاءِ جلدي بددعا نه ڪرڻ گهرجي، ممڪن آهي ته الله تعاليٰ کين هدايت جي توفيق عطا ڪري ۽ اهي اسلام قبول ڪن.
• الله جي انصاف ۽ حڪمت تي مڪمل ڀروسو رکڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته هو ئي بهتر ڄاڻي ٿو ته ڪنهن کي بخشڻو آهي ۽ ڪنهن کي سزا ڏيڻي آهي.
• هي آيت اسان کي سيکاري ٿي ته الله جي رحمت ۽ مغفرت جي اميد رکڻ گهرجي ۽ سندس عذاب کان به ڊڄڻ گهرجي، اهو ئي حقيقي ايمان جي نشاني آهي.