Oli Imron surasi — Oyat 138

Kalimalarning ma’nolari:

• Bayon: ochiq-oydin bayon qilish, tushuntirish.
• Hudo: to‘g‘ri yo‘lga boshlovchi hidoyat.
• Mav’iza: nasihat, pand-nasihat, ogohlantirish.
• Muttaqiylar: Allohdan qo‘rqib, Uning buyruqlarini bajarib, qaytarganlaridan saqlanuvchi taqvodor insonlar.

Tafsir:

Ushbu oliy martabali oyatda Alloh taolo Qur’oni Karimning ulug‘ligini va uning insoniyat uchun ahamiyatini bayon qilmoqda. “Bu” so‘zi bilan Qur’oni Karimga ishora qilinib, u barcha odamlar uchun ochiq-oydin bayon, ya’ni haqni botildan, to‘g‘rilikni xatolikdan ajratib ko‘rsatuvchi yorqin dalil ekani ta’kidlanmoqda. Bu bayon umumbashariy bo‘lib, u barcha insonlarga — xoh ular arablar bo‘lsin, xoh boshqa millat vakillari bo‘lsin, xoh olimlar, xoh oddiy kishilar bo‘lsin — qiyomatgacha yetib boradigan xitobdir.

Keyin Alloh taolo Qur’onning “hudo”, ya’ni zalolat va adashish zulmatlaridan chiqarib, to‘g‘ri yo‘lga boshlovchi nur ekanini bildiradi. Bu hidoyat esa umumiy bo‘lib, kim unga amal qilsa, dunyo va oxirat saodatiga erishadi. So‘ngra “mav’iza” — pand-nasihat ekani zikr qilinadi. Bu nasihatning foydasi esa faqat muttaqiylarga — Allohdan qo‘rqadigan, Uning oldida hisob berishini yodda tutadigan va shu sababli Uning amrlariga itoat etib, qaytarganlaridan saqlanadigan bandalargagina tegishlidir. Chunki ular qalblari bilan bu nasihatlarni qabul qiladilar, undan saboq oladilar va hayotlarida tatbiq etadilar. Muttaqiylar bu vasf bilan xoslangani sababli, ular Qur’ondan haqiqiy manfaat topuvchilardir; boshqalar esa undan yuz o‘girib, uning hidoyatidan mahrum bo‘ladilar.

Foydalar:

Ushbu oyatdan quyidagi go‘zal saboqlarni olamiz:

• Qur’oni Karim har bir inson uchun yetarli bayon va dalildir; unda hayotning barcha sohalariga oid yorug‘lik va yo‘l-yo‘riq mavjud.
• Qur’on bilan ishlash, uni o‘qish va tushunish orqali inson zulmatlardan nura chiqadi, qalbi hidoyat nuri bilan yorishadi.
• Pand-nasihatlardan faqat taqvodor qalblargina bahramand bo‘ladi. Bu esa bizni taqvo — Allohdan qo‘rqish va Uning rizoligini izlash fazilatini o‘zlashtirishga undaydi.
• Qur’onning mo‘jizakorligi va uning umumbashariy xarakteri islom dinining haq ekaniga yana bir dalildir. Bu din har bir zamonda va har bir joyda insoniyatning baxt-saodati uchun yetarli qo‘llanmadir.
• Ushbu oyat musulmonlarni Qur’on bilan doimiy aloqada bo‘lishga, uni tilovat qilish, tafakkur etish va amal qilishga chorlaydi. Chunki u bizning dunyoviy va uxraviy hayotimizning eng ishonchli yo‘l ko‘rsatkichidir.