سوره آل عمران — آیه 181

معانی کلمات:

• فَقِیرٌ: نیازمند و محتاج.
• أَغْنِیَاءُ: بینیازان و داراها.
• سَنَکْتُبُ: خواهیم نوشت (یعنی ثبت و ضبط خواهیم کرد).
• عَذَابَ الْحَرِیقِ: عذاب آتش سوزان و سوزنده.

تفسیر آیه:

خداوند متعال بهطور قطع سخن یهودیانی را شنیده است که با گستاخی و کفر گفتند: «خداوند فقیر و نیازمند است و ما بینیاز و ثروتمندیم». این سخن ناشی از آن بود که وقتی آیهی قرض دادن به خداوند نازل شد، آنان با تمسخر چنین گفتند. خداوند در پاسخ به این گفتار زشت، به پیامبرش اطمینان میدهد که این سخن را شنیده و آن را نادیده نخواهد گرفت. او میفرماید: ما این گفتار کفرآمیز و همچنین قتل پیامبران توسط پیشینیان آنان را که به ناحق و بدون هیچ گناهی انجام شد، ثبت و ضبط خواهیم کرد و در روز قیامت همه را در نامهی اعمالشان خواهیم نوشت تا مجازات شوند. سپس در آن روز به آنان گفته میشود: «بچشید عذاب آتش سوزان را»؛ عذابی که به سبب این گفتار زشت و اعمال ننگینشان در آتش دوزخ برایشان آماده شده است.

فواید و درسها:

• این آیه نشان میدهد که خداوند به تمام سخنان بندگان، چه خوب و چه بد، آگاه است و هیچ گفتاری از او پنهان نمیماند؛ پس انسان باید مراقب زبان خود باشد.
• گستاخی در برابر خداوند و تمسخر آیات او، از بزرگترین گناهانی است که انسان را به عذاب سخت دچار میکند.
• عدالت الهی اقتضا میکند که تمام اعمال و گفتار انسان، حتی نیتها، ثبت و ضبط شود و در روز قیامت بهطور کامل سزا داده شود.
• تاریخ امتهای پیشین و سرنوشت آنان عبرتی است برای ما تا از تکرار رفتارهای ناپسند آنان مانند تکذیب پیامبران و استهزای دین خدا پرهیز کنیم.
• این آیه مژدهای برای مؤمنان است که خداوند از آنان دفاع میکند و سخنان دشمنان را بیپاسخ نمیگذارد؛ پس مؤمنان باید در برابر توهینها و تمسخرها صبور و استوار باشند و به یاری خداوند امیدوار باشند.