سوره آل عمران — آیه 79

معانی کلمات:

• حُکم: فهم، علم، و داوری میان مردم.
• رَبّانیّین: دانشمندان الهی که به علم خود عمل میکنند و مردم را بهسوی خدا دعوت مینمایند.
• تَدرُسون: میخوانید و حفظ و فهم میکنید.

تفسیر آیه:

هرگز سزاوار و شایسته هیچ بشری نیست که خداوند به او کتاب آسمانی، علم و فهم عمیق، و مقام نبوّت عطا فرماید، سپس او به مردم بگوید: «بهجای خدا، مرا پرستش کنید و بندگان من باشید.» چنین سخنی محال و ناممکن است و هیچ پیامبری چنین دعوتی نکرده است. بلکه پیامبران به مردم میگویند: «شما که کتاب خدا را به دیگران میآموزید و آن را پیوسته میخوانید و درس میگیرید، باید دانشمندان الهی و ربّانی باشید؛ یعنی عالم به حق، عامل به علم، و مربّی و راهنمای مردم بهسوی خیر و صلاح.» این آیه شریفه در پاسخ به کسانی نازل شد که گمان میکردند پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوسلم مردم را به پرستش خود فرا میخواند؛ در حالی که دعوت او تنها بهسوی عبادت خدای یگانه است.

فواید و پیامهای آیه:

• پیامبران الهی هرگز خود را شریک خدا در عبادت قرار ندادهاند و دعوت آنان همواره بهسوی توحید خالص بوده است.
• علم و دانش حقیقی، انسان را به خدا نزدیکتر میکند و ارزش آن زمانی آشکار میشود که با عمل و تربیت دیگران همراه باشد.
• عالم ربّانی کسی است که علمش او را از دنیاپرستی بازدارد و به اصلاح جامعه و هدایت مردم بپردازد.
• این آیه نشان میدهد که اسلام به علمآموزی و دانشمندانِ متعهد و مربّی اهمیت فراوان میدهد و آنان را الگوی جامعه معرفی میکند.