Sure Âl-i İmrân — Ayet 79

Kelime Anlamları:

• Bеşer: İnsan, insanoğlu.
• Kitâb: Allah'ın indirdiği ilahi kitap (burada genel olarak vahiy ve şeriat).
• Hüküm: İlim, fıkıh, anlayış ve insanlar arasında adaletle hükmetme yetkisi.
• Nübüvvet: Peygamberlik, Allah'ın seçtiği kullara vahyini tebliğ etme görevi.
• Rabbaniyyun: Rabb'e ait olan, Rabb'in emirlerini bilen, O'na derin bağlılıkla ibadet eden, ilmiyle amel eden ve insanları eğiten âlimler.
• Tüdrisûn: Okuyup ezberlemek, tekrar edip derinlemesine incelemek, ders vermek.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîme, Allah Teâlâ'nın peygamberlerini ve onların izinden giden gerçek âlimleri her türlü şirk ve yanlış anlayıştan tenzih etmektedir. Allah'ın kendisine kitap verdiği, hüküm ve hikmetle donattığı ve peygamberlikle şereflendirdiği bir insanın, kavmine dönüp "Beni Allah'ı bırakıp kendinize Rab edinin!" demesi asla düşünülemez. Bu, hem aklen hem de dinen imkânsızdır. Çünkü peygamberler, Allah'ın kullarıdır ve O'nun emirlerini tebliğ etmekle görevlidirler. Onların en büyük gayesi, insanları yalnızca Allah'a kulluk etmeye çağırmaktır.

Âyet, bu imkânsız durumu reddettikten sonra, peygamberlerin ve onların varisleri olan âlimlerin insanlara nasıl hitap etmesi gerektiğini öğretmektedir: "Ancak şöyle derler: 'Öğrettiğiniz ve ders verip incelediğiniz kitap gereğince Rabbanîler (ilmiyle amel eden, Rabbine bağlı âlimler) olun!'" Yani onlar insanları kendilerine kul olmaya değil, Allah'ı bilen, O'nun emirlerini öğrenen, öğreten ve hayatını bu ilimle düzenleyen samimi kullar olmaya davet ederler.

Burada "Rabbanî" olmak çok önemli bir kavramdır. Rabbanî kişi; ilmiyle âmil olan, bildiklerini yaşayan, insanları eğiten, onların dünya ve ahiret işlerini ıslah eden, Allah'a karşı derin bir saygı ve muhabbet besleyen kimsedir. Bu vasıf, sadece peygamberlere has değildir; onların izinden giden her âlim ve her mümin, bu üstün mertebeye ulaşmak için gayret etmelidir.

Sevgili kardeşlerim! Bu âyet bize gösteriyor ki, İslam'da asıl olan, insanları Allah'a kul olmaya davet etmektir. Hiçbir insan, ne kadar büyük bir âlim veya ne kadar yüksek bir makam sahibi olursa olsun, kendisine kulluk edilmesini isteyemez. Bu, Allah'a ortak koşmaktır ve asla affedilmeyecek bir günahtır. Bizler de bu âyetten ders almalıyız: İlim öğrenelim, öğretelim; ama her zaman niyetimiz Allah'ın rızası olsun. Öğrendiğimiz her bilgiyi, öğrettiğimiz her kelimeyi, Rabbimizin rızasını kazanmak ve insanları O'na yaklaştırmak için kullanalım. Rabbimiz bizi, ilmiyle amel eden, insanları hayra yönlendiren ve her haliyle O'na bağlı olan "Rabbanî" kullarından eylesin. Âmin.