Sure Lokmân — Ayet 16

Kelime Anlamları:

• Miskal: Ağırlık, tartı, miktar.
• Habbe: Tane, tohum.
• Hardal: Hardal bitkisinin çok küçük taneleri.
• Latîf: Çok ince işleri bilen, gizli ve küçük şeyleri gören, lütuf sahibi.
• Habîr: Her şeyin iç yüzünü, gizli ve açık tüm ayrıntılarını hakkıyla bilen.

Tefsir:

Lokman (a.s.), oğluna verdiği bu nasihatte, Allah'ın ilminin ve kudretinin sınır tanımadığını, hiçbir şeyin O'ndan gizli kalamayacağını öğretmektedir. "Ey oğulcuğum!" hitabıyla başlayan bu ayet, bir babanın evladına duyduğu şefkatin ve onun iyiliğini istemenin en güzel örneğidir.

Lokman (a.s.) oğluna şöyle der: "Yavrum, işlenen bir iyilik veya kötülük, hardal tanesi ağırlığında bile olsa -ki hardal tanesi, gözle zor seçilebilecek kadar küçüktür- ve o iş, kimsenin ulaşamayacağı bir kayanın içinde, gökyüzünün derinliklerinde veya yerin en gizli köşelerinde saklanmış olsa bile, Allah onu mutlaka ortaya çıkarır ve sahibine ulaştırır."

Bu ifade, insanın aklına gelebilecek en uç noktaları örnek vererek, Allah'ın ilminin ve adaletinin her şeyi kuşattığını vurgular. Hiçbir amel, ne kadar gizli ve küçük olursa olsun, Allah'ın hesabından kaçamaz. Kıyamet gününde herkes, yaptığının karşılığını eksiksiz görecektir.

Ayetin sonunda Allah'ın iki sıfatı zikredilir: Latîf ve Habîr. Allah, Latîf'tir; yani en ince, en gizli işleri bilir, en küçük şeyleri görür ve kullarına karşı lütufkârdır. Aynı zamanda Habîr'dir; yani her şeyin iç yüzünden, gizli ve açık tüm ayrıntılarından haberdardır. Hiçbir şey O'nun bilgisinin dışında değildir.

Bu ayet, müminlere büyük bir güven ve sorumluluk bilinci aşılar. Kişi, kimsenin görmediği bir yerde iyilik yaparsa, Allah'ın onu gördüğünü ve mükâfatlandıracağını bilir. Gizli bir kötülük işlerse de Allah'ın onu bildiğini ve cezalandıracağını unutmaz. Bu bilinç, insanı hem hayırda yarıştırır hem de şerden uzaklaştırır.

Ey iman eden kardeşim! Bu ayet, sana şunu müjdeler: Senin yaptığın hiçbir iyilik, ne kadar küçük olursa olsun, Allah katında zayi olmaz. Bir gülümseme, bir hayır duası, bir sadaka... Hepsi Allah'ın defterinde kayıtlıdır ve karşılığı mutlaka verilecektir. Öyleyse iyilikten asla vazgeçme, küçük görme! Ve sakın unutma ki, Allah'ın ilmi her şeyi kuşatmıştır; O, senin kalbinden geçenleri dahi bilir. Bu bilinçle yaşa, hayatını O'nun rızasına göre düzenle.