Loğman surəsi — Ayə 19

Söz izahı:

• واقْصِدْ — ortada ol, həddi aşma, nə çox sürətli, nə də çox yavaş get.
• مَشْيِكَ — yeriməyin, gedişin.
• اغْضُضْ — azalt, aşağı sal.
• أَنكَرَ — ən çirkin, ən xoşagəlməz.
• الْحَمِيرِ — eşşəklər.

Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Loğman hikmət sahibinin övladına verdiyi nəsihətlərin davamı olaraq bizə iki gözəl ədəb öyrədilir:

Birinci: Yeriyəndə ortada ol — nə təkəbbürlü, nə də özünü itirmiş kimi yerimə. Yeriməyin təvazökar, lakin ləyaqətli olsun; nə qürurla addım atıb insanlara yuxarıdan bax, nə də özünü tamamilə unudub süst və diqqətsiz yeriyəsən. Yeriməyin sənin əxlaqını, təmkinini və şəxsiyyətini əks etdirsin.

İkinci: Səsini aşağı sal — danışarkən qışqırma, səsini ucaltma. Çünki həddindən artıq uca səs nəinki başqalarını narahat edir, həm də sahibinin təmkinsizliyini və kobudluğunu göstərir. Yalnız düşməni qorxutmaq kimi zəruri hallar istisnadır.

Sonra Allah buyurur ki, səslərin ən çirkini və ən xoşagəlməz olanı eşşəklərin səsidir. Çünki onun səsi kəskin, kəsici və mənasızdır — nə bir hikmət, nə bir fayda daşımır. Bu misalla bizə öyrədilir ki, insan öz səsini, danışığını və davranışını idarə etməyi bacarmalıdır; çünki təmkinli, ölçülü və nəzakətli olmaq imanın gözəlliyindəndir.

Ey mömin qardaşım! Bu ayə sənə kiçik görünə bilər, amma içində böyük bir hikmət var: İslam yalnız ibadətlərdən ibarət deyil — gündəlik həyatımızda, yeriməyimizdə, danışığımızda, hətta səsimizin tonunda belə gözəllik və ədəb tələb edir. Gəl bu ayəni həyatımıza tətbiq edək; təvazökar yeriyək, ölçülü danışaq və səsimizi yumşaq edək. Çünki bu, həm Allahın razılığını qazandırır, həm də insanlar arasında hörmət və məhəbbət yaradır.