Лукман сүресі — Аят 34

1. Сөздердің мағынасы:

• السَّاعَةِ — Қиямет күні, яғни әлемнің ақырзаманы.
• الْغَيْثَ — Жаңбыр, нөсер; құрғақшылықтан кейін жерге береке әкелетін жаңбыр.
• الْأَرْحَامِ — Қарындар, яғни аналардың құрсақтары.
• تَدْرِي — Біледі, сезеді.
• تَكْسِبُ — Жинайды, істейді, табады (жақсылық немесе жамандық).
• خَبِيرٌ — Барлық нәрсенің ішкі сырынан хабардар, толық білуші.

1. Аяттың тәпсірі:

Шындығында, Қияметтің қашан болатынын тек Алланың Өзі біледі. Ол туралы ешбір періште де, пайғамбар да, адам да нақты білмейді. Жаңбырды да Алла өзі белгілеген уақытта, өзі қалаған жерге жаудырады; оны жаудыруға ешкімнің құдіреті жетпейді. Сондай-ақ Алла аналардың құрсағындағы нәрсенің ұл ма, қыз ба, бақытты ма, бақытсыз ба, кім болатынын толық біледі. Ешбір жан ертең не істейтінін, қандай жақсылық немесе жамандық жасайтынын алдын ала білмейді. Сондай-ақ ешбір жан қай жерде, қай елде өлетінін білмейді — құрлықта ма, теңізде ме, туған жерінде ме, әлде жат жерде ме — оны тек Алла біледі. Расында Алла бәрін толық білуші, барлық нәрсенің сыртын да, ішін де, ашығын да, жасырынын да кемелді түрде біледі, Оған ешнәрсе жасырын қалмайды.

1. Аяттан алынатын ғибраттар:

• Бұл аят адамға өзінің шектеулі екенін, ал Алланың шексіз білім иесі екенін ұғындырады. Бұл — иманды нығайтатын, жүректі кішіпейілдікке жетелейтін ұлы шындық.
• Қияметтің уақытын, жаңбырдың жаууын, құрсақтағы нәрсенің жайын, ертеңгі табысымызды және өлер жерімізді білмеуіміз — біздің әлсіздігімізді көрсетеді. Бұл адамды тәкаппарлықтан сақтап, Аллаға мұқтаж екенін сезінуге шақырады.
• Болашақты білмеу — адам үшін үлкен хикмет. Егер адам бәрін алдын ала білсе, өмірдің сынағы мен мәні жойылар еді. Сондықтан біз әр күнді Аллаға сеніп, жақсылық жасауға ұмтылуымыз керек.
• Аят адамды өлімге дайын болуға, яғни әрдайым жақсы амалдар жасауға, тәубе етуге және Алланың разылығын іздеуге шақырады. Өйткені өлер жеріміз бен уақытымыз белгісіз.
• Алланың «Әлім» және «Хабир» есімдері — Оның білімі кемел әрі барлық нәрсенің ішкі сырынан хабардар екенін білдіреді. Бұл бізге Аллаға толық сенім артып, Оған жалбарынуға, Одан ғана көмек сұрауға тәрбиелейді.
• Бұл аят адамды Алланың әмірлеріне бойсұнып, тыйғандарынан тыйылуға, өмірдің әр сәтін бағалауға және ақыретке дайындық жасауға бағыттайды. Ислам — адамды осылайша саналы, жауапкершілікті өмірге жетелейтін дін.