Лукман сүрөсү — Аят 34

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• السَّاعَة — Кыяматтын убактысы, кыямат кайым боло турган убакыт.
• الْغَيْث — жаан, жамгыр. Айрыкча кургакчылыкта пайдалуу болгон жаан.
• الْأَرْحَام — жатындар, энелердин курсагындагы бала.
• تَكْسِب — эмне иштеп, эмне кылып алат, эмне аракет кылат.
• خَبِير — кабардар, ички-сырткы нерселердин баарынан кабардар болуучу.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Чындыгында Аллах Таала гана кыямат кайым боло турган убакытты билет. Ал убакытты эч ким, эч бир макулук билбейт — бул илим жалгыз Аллахка таандык. Аллах Өзү каалаган убакта, Өзү белгилеген жерде жаанды түшүрөт. Жаанды түшүрүү да Аллахтын колунда, андан башка эч ким муну кыла албайт. Аллах энелердин курсагындагы баланын эркекпи же кызбы экенин, бактылуубу же бактысызбы экенин жана башка сырларын билет. Эч бир адам эртең эмне иштеп, эмне табаарын, кандай жакшылык же жамандык кылаарын билбейт. Ошондой эле эч бир адам кайсы жерде, кайсы өлкөдө өлөөрүн да билбейт. Бул беш нерсенин илими жалгыз Аллахка гана таандык. Чындыгында Аллах баарын билүүчү, ар нерседен кабардар. Ага эч нерсе жашыруун эмес — көрүнгөн да, жашыруун да нерселердин баарын билет.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Бул аят бизге илимдин чексиз булагы жалгыз Аллах экенин үйрөтөт. Адам баласы канчалык илимдүү болсо да, кээ бир сырларды билүүгө кудурети жетпейт. Бул Аллахтын кудуретинин улуулугун көрсөтөт.
• Кыяматтын убактысын, жаандын качан жааарын, курсаактагы баланын абалын, эртең эмне болоорун жана кайсы жерде өлөрүбүздү билбөө — бул биздин алсыздыгыбызды, Аллахка болгон муктаждыгыбызды эскертет. Ошондуктан ар дайым Аллахка таянып, Ага сыйынышыбыз керек.
• Бул аят адамды өзүнө тартат, анткени ал биздин жашообуздагы эң чоң суроолорго жооп берет: келечекти ким билет? Өлүм кайда келет? Бала эркекпи же кызбы? Мунун баарын Аллах билет. Бул бизди Аллахка жакындатат, Ага болгон ишенимди бекемдейт.
• Ислам дини бизди белгисиз нерселерге кайгырбай, Аллахка тапшырууга чакырат. Бул адамга тынчтык жана ички бейпилдик берет. Ким Аллахка таянса, ал эч качан жалгыз калбайт.
• Ошондой эле бул аят бизди илим үйрөнүүгө, изилдөөгө чакырат — бирок Аллахтын илимине тең келе албастыгыбызды моюнга алуу менен. Бул тең салмактуулук — ыйман менен илимдин айкалышы.
• Акыры, бул аят бизге Аллахтын ысымдарынан «Алим» (Билүүчү) жана «Хабир» (Кабардар) деген ысымдарынын маанисин түшүнүүгө жардам берет. Аллах баарын билет, биздин жашыруун ойлорубузду да, кыялдарыбызды да. Ошондуктан жакшылыкка умтулуп, жамандыктан кайталы.