سوره احزاب — آيت 14

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• دُخِلَتْ عَلَيْهِم: انهن تي (يعني مديني تي) داخل ٿي وڃي ها.
• أَقْطَارِهَا: ان جي ڪنارن ۽ طرفن کان.
• سُئِلُوا الْفِتْنَةَ: انهن کان فتنو (يعني شرڪ ۽ ڪفر ڏانهن موٽڻ) گهريو وڃي ها.
• لَآتَوْهَا: ضرور ان کي ڏئي ڇڏي ها (يعني فتنو قبول ڪري وٺي ها).
• تَلَبَّثُوا: ترسڻ، دير ڪرڻ.
• يَسِيرًا: ٿورو، قليل.

2) تفسير:

هي آيت منافقن جي اندروني بيماري ۽ انهن جي ايمان جي ڪمزوري کي بيان ڪري ٿي. الله تعاليٰ ٻڌائي ٿو ته جيڪڏهن دشمن جو لشڪر (احزاب) مديني تي چوڌاري کان حملو ڪري اندر داخل ٿي وڃي ها، ۽ پوءِ اهي منافق انهن کان گهريون ها ته مسلمانن خلاف وڙهو ۽ اسلام ڇڏي ڪفر ۽ شرڪ ڏانهن موٽو، ته اهي منافق فوراً انهن جي ڳالهه مڃي وٺي ها ۽ ڪفر ڏانهن موٽي وڃي ها. اهي ان فتنه کي قبول ڪرڻ ۾ ذرو به دير نه ڪري ها، ۽ نه ئي ان ۾ ڪا هٻڪ محسوس ڪري ها، بلڪه پنهنجي دل جي خوشيءَ سان ان ڏانهن ڊوڙي وڃي ها. ان جو مطلب اهو آهي ته انهن جو اسلام صرف ظاهري هو، دل ۾ ايمان جي ڪا مضبوطي نه هئي. اهي موقعي جي تاڙ ۾ هئا ته ڪنهن به طرح مسلمانن کي نقصان پهچائي سگهجي.

3) استنباط ۽ فائدا:

• ايمان جي حقيقت: هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته ايمان صرف زبان جو اقرار ناهي، بلڪه دل جو يقين ۽ عمل جي پختگي آهي. منافقن جو ايمان ڪمزور هو، ان ڪري اهي هر مشڪل موقعي تي ڪفر ڏانهن موٽي وڃڻ لاءِ تيار هئا.
• الله جي حڪمت ۽ رحمت: الله تعاليٰ پنهنجي حڪمت سان مسلمانن کي اهڙين آزمائشن کان بچايو. جيڪڏهن اهڙو موقعو اچي ها ته منافقن جي حقيقت ظاهر ٿي وڃي ها ۽ مسلمانن کي وڏو نقصان پهچي ها. ان مان معلوم ٿئي ٿو ته الله پنهنجي مومنن جي حفاظت ڪندو آهي.
• منافقت جو خطرو: هي آيت اسان کي خبردار ڪري ٿي ته منافقت هڪ خطرناڪ بيماري آهي، جيڪا اندر کان مسلمانن کي ڪمزور ڪري ٿي. اسان کي پنهنجي دلين جو جائزو وٺڻ گهرجي ته اسان جو ايمان ڪيترو مضبوط آهي.
• اسلام جي سچائي: قرآن مجيد اهڙين حقيقتن کي بي نقاب ڪري ٿو جيڪي عام ماڻهن کي خبر نه هونديون آهن. هي آيت ثابت ڪري ٿي ته قرآن الله جو ڪلام آهي، ڇاڪاڻ ته اهو منافقن جي دلين جي ڳالهين کان به واقف آهي.
• ثابت قدمي جي تلقين: اسان کي ان آيت مان سبق وٺڻ گهرجي ته هر حالت ۾ اسلام تي ثابت قدم رهون، ۽ ڪنهن به آزمائش يا مشڪل وقت ۾ ڪفر ۽ شرڪ ڏانهن نه موٽون. اسان جو ايمان اهڙو مضبوط هجڻ گهرجي جو ڪنهن به فتنه ۾ نه لڏي.