سوره احزاب — آيت 15

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• عَاهَدُوا اللَّهَ: الله سان واعدو ڪيائون، پڪو انجام ڏنائون.
• لَا يُوَلُّونَ الْأَدْبَارَ: پٺي نه ڏيندا، يعني جنگ مان ڀڄي نه ويندا.
• مَسْئُولًا: جنهن جو پڇاڻو ٿيندو، جوابدهي وارو.

2) تفسير:

هي منافق ماڻهو اڳ ۾ ئي الله سان پڪو واعدو ڪري چڪا هئا ته جڏهن به جنگ جو ميدان ايندو ته دشمن کي پٺي نه ڏيندا ۽ نه ئي ڀڄي ويندا. اهو واعدو انهن غزوه خندق کان اڳ ۽ غزوه بدر کان پوءِ ڪيو هو، خاص ڪري غزوه اُحد ۾ ڀڄڻ کان پوءِ انهن انجام ڏنو هو ته هاڻي جيڪڏهن ٻيهر جنگ ۾ شامل ٿيا ته دليري سان وڙهندا ۽ نه ڀڄندا. پر هنن پنهنجو اهو واعدو ٽوڙي ڇڏيو ۽ عهد خلاف ورزي ڪئي. الله تعاليٰ فرمايو ته انسان کان ان واعدي جو پڇاڻو ضرور ٿيندو جيڪو هن الله سان ڪيو هو، ۽ هن کي ان جو جواب ڏيڻو پوندو. هيءَ آيت منافقن لاءِ سخت وعيد ۽ تنبيهه آهي ته الله سان ڪيل واعدو هڪ امانت آهي، ان کي ٽوڙڻ جو نتيجو سخت آهي.

3) فائدا ۽ سبق:

• الله سان ڪيل واعدو پورو ڪرڻ لازمي آهي، ڇاڪاڻ ته ان جو پڇاڻو قيامت جي ڏينهن ٿيندو.
• منافقي جي نشاني اهو آهي ته ماڻهو واعدو ڪري پوءِ ٽوڙي ڇڏي.
• الله تعاليٰ هر شيءِ کان واقف آهي، ڪنهن جي به عهد خلاف ورزي کان غافل ناهي.
• مسلمان کي هميشه پنهنجي انجام تي قائم رهڻ گهرجي، خاص ڪري مشڪل وقتن ۾ به ثابت قدم رهڻ گهرجي.
• قرآن مجيد ۾ اهڙا واقعا بيان ڪيا ويا آهن ته جيئن انسان عبرت حاصل ڪري ۽ پنهنجي عملن جي جاچ ڪري.
• الله جو واعدو ۽ ان جو پڇاڻو انصاف سان ٿيندو، ان ڪري هر مسلمان کي گهرجي ته پنهنجا واعدا ۽ ذميواريون ايماندارِي سان نڀائي.