فاطر سۈرىسى — ئايەت 17

1) لۇغەتتىكى ئىزاھات:

• وَمَا ذَٰلِكَ: بۇ ئىش، يەنى سىلەرنى يوق قىلىپ، ئورنۇڭلارغا يېڭى مەخلۇق ئەكېلىش.
• عَلَى اللَّهِ: ئاللاھ تەئالاغا نىسبەتەن.
• بِعَزِيزٍ: مۇمكىن بولمايدىغان، قىيىن، ئاجىزلىق كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان ئىش دېگەن مەنىدە. بۇ يەردە «مەمتىنئە» ياكى «مۇتەئەززىر» (قىلغىلى بولمايدىغان) دېگەن مەنىنى بىلدۈرىدۇ.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تەئالا بۇ ئايەتتە ئۆزىنىڭ قۇدرىتىنىڭ چەكسىزلىكىنى ۋە ئىنسانلارنى يوق قىلىپ، ئۇلارنىڭ ئورنىغا باشقا مەخلۇقلارنى ئەكېلىشنىڭ ئۇنىڭ ئۈچۈن ھەرگىز قىيىن ئىش ئەمەسلىكىنى بىلدۈرمەكتە. يەنى سىلەرنى يوق قىلىش، ياكى سىلەرنىڭ ئورنۇڭلارغا يېڭى بىر ئۈممەت ئەكېلىش ئاللاھ ئۈچۈن ھەرگىز مۇمكىن بولمايدىغان ياكى قىيىن ئىش ئەمەس، بەلكى بۇ ئۇنىڭ ئۈچۈن ئىنتايىن ئاسان ۋە يېنىك ئىشتۇر. ئاللاھ تەئالانىڭ قۇدرىتى ھەممە نەرسىگە يېتىدۇ، ئۇنىڭ ئىرادىسى ئالدىدا ھېچقانداق ئىش توسالغۇ بولالمايدۇ. ئەگەر ئۇ بىرەر ئۈممەتنى يوق قىلىشنى ۋە ئۇنىڭ ئورنىغا باشقىسىنى ئەكېلىشنى ئىرادە قىلسا، بۇ ئۇنىڭ ئۈچۈن پەقەت «بول» دېيىشلا بولىدۇ، شۇنىڭ بىلەن ئۇ ئىش ئەمەلگە ئاشىدۇ.

بۇ ئايەت ئىنسانلارغا ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنىڭ ئۇلۇغلۇقىنى ۋە ئۇنىڭ ھەر قانداق ئىشقا قادىر ئىكەنلىكىنى ئەسكەرتىدۇ. شۇڭا ئىنسان ئۆزىنىڭ ئاللاھنىڭ ئىرادىسىدىن قېچىپ قۇتۇلالمايدىغانلىقىنى، ئاللاھنىڭ ئۇنىڭغا ھېچقانداق ئىش قىيىن ئەمەسلىكىنى چۈشىنىشى كېرەك. بۇ ئايەت بىزگە ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى ھەر ۋاقىت ئېسىمىزدە تۇتۇشنى، ئۇنىڭغا تەۋەككۈل قىلىشنى ۋە ئۇنىڭ ئىرادىسىگە تەسلىم بولۇشنى ئۆگىتىدۇ.

ئاللاھ تەئالا بىزنى ھىدايەت قىلغان بۇ ئايەتلەر ئارقىلىق بىزگە ئۆزىنىڭ قۇدرىتىنى تونۇتماقتا ۋە بىزنى ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتىش، ئۇنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇش ۋە ئۇنىڭدىن قورقۇش يولىغا چاقىرماقتا. ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى چۈشەنگەن ئادەم ئۇنىڭغا ھەر ۋاقىت يۈزلىنىدۇ، ئۇنىڭ رەھمىتىدىن ئۈمىد قىلىدۇ ۋە ئۇنىڭ ئازابىدىن قورقىدۇ. بۇ ئايەت بىزنى ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى ئەسلىشكە ۋە ئۇنىڭغا بولغان ئىمانىمىزنى كۈچەيتىشكە تەرغىب قىلىدۇ. ئاللاھ بىزنى ئۆزىنىڭ قۇدرىتىنى چۈشىنىدىغان ۋە ئۇنىڭغا لايىق رەۋىشتە ئىبادەت قىلىدىغان بەندىلەردىن قىلسۇن.