Фатир сүрәсе — Аять 22

Сүзләрнең мәгънәләре:

• әл-Әхйәү – тереләр, ягъни иман нуры белән яшәүче мөэминнәр.
• әл-Әмвәтү – үлекләр, ягъни күңелләре иманнан мәхрүм булган кәферләр.
• Йүсмигү – ишеттерә, ишетүнең фәһем һәм кабул итү белән булуын аңлата.
• Мән фи-л-кубур – каберләрдәгеләр, ягъни үлекләр; монда кәферләрнең күңелләре үлек булуына ишарә.

Аять тәфсире:

Аллаһы Тәгалә бу аятьтә мөэминнәр белән кәферләрнең бер-берсенә тиң була алмавын ачык бәян итә. Мөэминнәр – йөрәкләре иман белән терелгәннәр, ә кәферләр – күңелләре хакны кабул итмәү сәбәпле үлекләргә тиңләнгәннәр. Бу мисалда тере кеше белән үлек кеше бертигез булмаган кебек, иман ияләре белән көфердә йөрүчеләр дә бертигез түгелдер.

Аллаһы Тәгалә теләгән бәндәсенә хакны ишеттерә, ягъни аның күңеленә иман нурын сала һәм ул вәгазьләрне фәһем итеп, гамәл кыла. Әмма син, ий Мухәммәд галәйһиссәләм, күңелләре мөһерләнгән кәферләргә, алар үлекләр кебек булганга күрә, хакны ишеттерә алмыйсың. Кабердәге үлекләргә тавыш ишеттерү мөмкин булмаган кебек, аларның йөрәкләре дә вәгазьләрне кабул итүдән туктаган. Синең бурычың – аларны Аллаһының ґәзабы белән кисәтү һәм куркыту гына.

Бу аятьтә Аллаһы Тәгалә үз рәсүленә тәсалли бирә: кәферләрнең иманга килмәвенә кайгырмаска кушый, чөнки һидәят бирү – бары тик Аллаһының кулында. Пәйгамбәрнең вазифасы – ирештерү, ә күңелләрне ачу – Аллаһы эше.

Аятьтән алынган файдалар:

• Иман белән көфер беркайчан да тигез була алмый; мөэминнәрнең дәрәҗәсе Аллаһы каршында бик югары.
• Кешенең күңеленә иман салу – бары тик Аллаһының эше; Пәйгамбәр дә, галимнәр дә һидәят бирүче түгел, ә күрсәтүче генә.
• Кәферләрнең хакны кабул итмәве – аларның үлек күңелле булуы сәбәпле; бу хәл аларның ґәзабка дучар булуын күрсәтә.
• Мөэмин кеше үзенең йөрәген иман белән тере тотарга, вәгазьләргә колак салырга һәм гамәл кылырга тиеш.
• Аллаһы Тәгаләнең кодрәте чиксез: Ул теләгән бәндәсенә хакны аңлатып, аны туры юлга күндерә.