Fatir surəsi — Ayə 22

Sözlərin izahı:

• يَسْتَوِي — bərabər olmaq, eyni səviyyədə olmaq.
• الْأَحْيَاءُ — dirilər; burada mənəvi mənada iman gətirib qəlbi diri olanlar nəzərdə tutulur.
• الْأَمْوَاتُ — ölülər; burada küfr içində olub qəlbi ölü olanlar nəzərdə tutulur.
• يُسْمِعُ — eşitdirir, dinlədir.
• مَن فِي الْقُبُورِ — qəbirlərdə olanlar; yəni artıq dünyadan köçmüş, heç bir şeyi eşidib qəbul edə bilməyən ölülər.

Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala bizə çox dərin bir həqiqəti göstərir: iman gətirib qəlbini nurlandıran insanla, küfr içində qalıb qəlbini qaranlığa qərq edən insan heç vaxt eyni ola bilməz. Necə ki, diri ilə ölü bir deyil, eynilə bunlar da bir deyil. Qəlbi imanla diri olan insan haqqı görür, eşidir və qəbul edir; qəlbi küfrlə ölü olan insan isə nə qədər xəbərdarlıq edilsə də, sanki qəbirdəki ölü kimidir — deyilənləri eşitmir, anlamır və faydalanmır.

Allah buyurur ki, O, istədiyi kimsəyə eşitmə qabiliyyəti verir — yəni hidayətini istədiyi qulun qəlbinə haqqı eşitdirir, onu anlayıb qəbul edənə çevirir. Sən isə, ey Peyğəmbər, qəbirlərdə olanlara — yəni qəlbi ölmüş kimsələrə — eşitdirə bilməzsən. Onların qəlbi küfrlə öldüyü üçün sənin dəvətini də eşitmirlər. Sənin vəzifən yalnız xəbərdarlıq etməkdir; hidayət isə tək Allahın əlindədir.

Bu ayə bizə böyük bir dərs verir: iman — qəlbin həyatıdır, küfr isə qəlbin ölümüdür. Allahın kəlamını dinləyib ondan faydalanmaq üçün qəlbimizi açıq, təmiz və imanla diri saxlamalıyıq. Gəlin, Quranı yalnız qulağımızla deyil, qəlbimizlə dinləyək; onun nurunu qəlbimizə yeridək ki, mənəvi ölülərdən deyil, dirilərdən olaq. Allahın hidayəti hər kəsə açıqdır — kifayət edər ki, qəlbimizi Ona tərəf açıq tutaq və haqqı eşitməyə hazır olaq.