Fotir surasi — Oyat 37

Kalimalarning ma'nolari:

• يَصْطَرِخُونَ – qattiq faryod qiladilar, dod solib yordam so'raydilar.
• أَخْرِجْنَا – bizni (do'zaxdan) chiqar.
• نَعْمَلْ صَالِحًا – yaxshi amal qilaylik.
• غَيْرَ الَّذِي كُنَّا نَعْمَلُ – avvalgi qilgan amallarimizdan boshqacha (yaxshi) amal.
• نُعَمِّرْكُم – umr beramiz, yashatamiz.
• النَّذِيرُ – ogohlantiruvchi (payg'ambar yoki Qur'on).

Tafsir:

Do'zaxda azob chekayotgan kofirlar eng og'ir holatda qolib, bor kuchlari bilan faryod solib, yordam so'rab: "Ey Robbimiz! Bizni bu yerdan chiqar, biz yaxshi amal qilaylik – avvalgi qilgan yomon amallarimizdan boshqacha, Sening roziligingni topadigan solih amallar qilaylik", deydilar. Ular endi pushaymon bo'lib, dunyoga qaytishni orzu qiladilar.

Shunda Alloh taolo ularni tanbeh qilib, shunday deydi: "Ey kofirlar! Biz sizlarga yetarli umr bermadikmi? O'sha umr davomida eslatma olmoqchi bo'lgan kishi eslatma olishi, o'zini tuzatishi va tavba qilishi mumkin edi. Bundan tashqari, sizlarga ogohlantiruvchi payg'ambar ham keldi – Muhammad (sollallohu alayhi va sallam) sizlarni Allohning azobidan ogohlantirdi. Ammo sizlar eshitmadingiz, ibrat olmadingiz va tavba qilmadingiz. Endi esa bahona qilishning foydasi yo'q. Bas, endi azobni tatib ko'ringlar! Chunki o'zlariga zulm qilgan kofirlar uchun Allohning azobidan qutqaradigan yoki uni yengillashtiradigan hech qanday yordamchi yo'qdir."

Foydalar:

1. Umr – eng katta ne'mat va imtihondir. Insonga berilgan har bir kun, har bir soat – bu Allohning marhamati bo'lib, undan to'g'ri foydalanish kerak. Kimki umrini Allohga ibodat va yaxshi amallar bilan o'tkazsa, u ziyon qilmagan bo'ladi.
2. Payg'ambarlarning kelishi – Allohning rahmatidir. Alloh hech bir ummatni ogohlantirmasdan azoblamaydi. Payg'ambar kishilarga to'g'ri yo'lni ko'rsatish uchun kelgan. Ularning da'vatiga quloq solish – najot yo'lidir.
3. Tavba eshigi ochiqligi – buyuk imkoniyat. Inson tirik ekan, tavba qilish imkoniyatiga ega. Ammo o'lim kelganda yoki do'zax azobini ko'rganda qilingan tavba qabul bo'lmaydi. Shuning uchun hozir, imkon bor paytda tavba qilish kerak.
4. Zulm – o'z-o'ziga qilingan yomonlikdir. Kufr va gunohlar – bu insonning o'z joniga qilgan zulmidir. Bunday zulmdan qutqaruvchi hech kim yo'q, faqat Allohning rahmati va payg'ambarga ergashish orqali najot topish mumkin.
5. Qiyomat kuni bahonalar qabul bo'lmaydi. Dunyoda berilgan imkoniyatlar, umr, aql, payg'ambarlar – bularning barchasi hujjatdir. Kimki bu hujjatlarga qaramay, yo'ldan ozsa, uning uchun hech qanday uzr qolmaydi.