سوره یس — آيت 36

1) لفظن جي معنيٰ:

• سُبْحَانَ: پاڪائي ۽ بي عيبي، يعني الله کي هر قسم جي عيب ۽ نقص کان پاڪ ڄاڻڻ.
• الْأَزْوَاجَ: جوڙا، قسم، صنفون ۽ ٽهڪ (هڪ ٻئي سان ملندڙ شيون).
• تُنبِتُ: پيدا ڪري ٿي، اُڀاري ٿي.
• أَنفُسِهِمْ: سندن پاڻ، يعني انسانن جي پنهنجي جنس.

2) تفسير:

الله تعاليٰ پنهنجي ذات کي هر قسم جي گهٽتائي ۽ عيب کان پاڪ ۽ بي عيب قرار ڏيندي ٻڌائي ٿو ته اهو ئي عظيم هستي آهي، جنهن هر شيءِ جا جوڙا ۽ قسم پيدا ڪيا آهن. اهي جوڙا ۽ قسم ٽن قسمن جا آهن:

پهريون: زمين مان اُڀرندڙ شيون، جهڙوڪ ٻوٽا، وڻ، داڻا ۽ ميوا، جن جا به مختلف قسم ۽ جوڙا آهن.

ٻيو: خود انسانن جي پنهنجي جنس مان، يعني مرد ۽ عورت جي صورت ۾ جوڙا پيدا ڪيا.

ٽيون: اهي مخلوقات جيڪي انسانن کي معلوم ئي نه آهن، يعني اهڙيون شيون ۽ جاندار جيڪي زمين، سمنڊ، آسمان ۽ ٻين هنڌن تي موجود آهن، جن کي انسان اڃا تائين ڄاڻي نه سگهيو آهي ۽ جن جي وجود کان اڻ ڄاڻ آهي.

غرض ته الله تعاليٰ واحد ۽ يگانو آهي، خلقت ۾ ڪو به سندس شريڪ ۽ برابر ناهي. تنهن ڪري رڳو انهيءَ جي عبادت ۽ بندگي لازم آهي ۽ ان سان ڪنهن کي شريڪ ڪرڻ نه گهرجي.

3) فائدا ۽ سبق:

• الله تعاليٰ جي قدرت ۽ حڪمت جي عظمت جو اظهار ٿئي ٿو، جو هر شيءِ جو جوڙو ۽ قسم پيدا ڪيائين.
• انسان کي دعوت ملي ٿي ته هو پنهنجي چوڌاري موجود فطرت ۽ پنهنجي پاڻ ۾ غور ۽ فڪر ڪري، ته جيئن الله جي وحدانيت کي سڃاڻي.
• اهو ايمان جو بنيادي اصول آهي ته خالق ۽ مالڪ رڳو الله آهي، ان ڪري ان سان ڪنهن کي شريڪ نه ڪيو وڃي.
• انسان جي علم جي محدوديت ظاهر ٿئي ٿي، جو الله جون ڪيتريون ئي مخلوقات اڃا تائين انسان جي علم ۾ نه آيون آهن، جنهن مان عاجزي ۽ انڪساريءَ جو سبق ملي ٿو.
• اهڙي عظيم ۽ حڪمت واري خالق جي بندگي ۽ شڪرگذاريءَ ڏانهن رغبت پيدا ٿئي ٿي، ۽ دل ۾ اسلام ۽ قرآن سان محبت وڌي ٿي.