سوره یس — آيت 40

1) ڪلمات جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• لَا الشَّمْسُ يَنبَغِي لَهَا: سج لاءِ نه ٿو جڳائي ۽ نه ئي مناسب آهي.
• أَن تُدْرِكَ الْقَمَرَ: ته چنڊ کي پڪڙي يا ان تي غالب اچي ۽ سندس روشني کي ختم ڪري ڇڏي.
• وَلَا اللَّيْلُ سَابِقُ النَّهَارِ: ۽ نه رات ڏينهن کان اڳي اچي سگهي ٿي، يعني رات ڏينهن تي اڳي نه ٿي داخل ٿي سگهي.
• وَكُلٌّ: ۽ هر هڪ، يعني سج، چنڊ ۽ ٻيا ستارا سڀ.
• فِي فَلَكٍ: پنهنجي پنهنجي مدار ۾، يعني آسمان جي هڪ مخصوص گولي ۾.
• يَسْبَحُونَ: تيرا ٿا رهيا آهن، يعني پنهنجي مقرر رستي تي هلندڙ آهن.

2) آيت جي تفسير:

الله تعاليٰ پنهنجي قدرت ۽ حڪمت جو بيان ڪندي ٻڌائي ٿو ته سج ۽ چنڊ، رات ۽ ڏينهن، سڀني جو هڪ مقرر نظام آهي، جنهن کي اهي ڪڏهن به نه ٿا ٽوڙي سگهن. سج ڪڏهن به چنڊ تي غالب ٿي ان جي روشني کي ختم نه ٿو ڪري سگهي ۽ نه ئي ان جي رستي کي تبديل ڪري سگهي ٿو، ڇاڪاڻ ته ٻنهي جا مدار ۽ رفتار الڳ الڳ آهن. اهڙي طرح رات ڏينهن کان اڳي نه ٿي اچي سگهي، نه ئي ڏينهن جي وقت ۾ داخل ٿي سگهي ٿي، بلڪه اهي ٻئي هڪ حساب ۽ اندازي سان هڪ ٻئي جي پٺيان ايندا رهندا آهن. اهو سڀ ڪجهه الله جي حڪم ۽ سندس مقرر ڪيل تقدير سان ٿي رهيو آهي. سج، چنڊ ۽ ٻيا سڀ ستارا پنهنجي پنهنجي مدار ۾ تيرا ٿا رهيا آهن، يعني اهي پنهنجي مقرر رستي تي هلندڙ آهن ۽ ڪڏهن به ان کان ٻاهر نه ٿا نڪرن. هي سڄو نظام الله جي علم، قدرت ۽ حڪمت جو ثبوت آهي، جنهن ۾ ڪا به بي ترتيبي يا گڊمڊ نه آهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته ڪائنات جو سڄو نظام الله جي حڪم ۽ سندس مقرر ڪيل قانون تحت هلندڙ آهي، جنهن ۾ ڪابه بي ترتيبي ناهي.
• سج ۽ چنڊ، رات ۽ ڏينهن جو باقاعده ۽ منظم هلڻ الله جي قدرت جي نشاني آهي، جيڪا اسان کي الله جي وحدانيت ۽ سندس عظمت تي غور ڪرڻ جي دعوت ڏئي ٿي.
• هي آيت اسان کي سيکاري ٿي ته جيئن هيٺيون مخلوق پنهنجي پنهنجي حد ۾ رهندي آهي ۽ پنهنجي مقرر ڪيل ڪم کي پوريءَ طرح نباهيندي آهي، تيئن اسان کي به پنهنجي زندگي ۾ الله جي مقرر ڪيل حدن ۾ رهڻ گهرجي.
• اهو سمجهڻ گهرجي ته جنهن الله اهڙي عظيم ڪائنات کي سنڀالي رکيو آهي، اهو اسان جي ننڍڙين زندگين کي به سنڀالي سگهي ٿو ۽ اسان جي هر ضرورت کي پورو ڪري سگهي ٿو.
• هي آيت اسان کي الله جي حڪمت ۽ سندس علم جي وسعت تي غور ڪرڻ جي ترغيب ڏئي ٿي، جيڪا اسان جي ايمان کي وڌائي ٿي ۽ اسان کي اسلام ۽ قرآن سان محبت پيدا ڪرڻ ۾ مدد ڏئي ٿي.