سوره صافات — آیه 107

معانی کلمات:

• فَدَیناهُ: نجات دادیم او را (اسماعیل) و بازخرید کردیم.
• ذِبحٍ: قربانی، حیوانی که برای ذبح آماده میشود.
• عظیم: بزرگ و باارزش.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه میفرماید: ما اسماعیل را از ذبح شدن نجات دادیم و در برابر او قربانی بزرگی — کبشی فربه و بزرگ — قرار دادیم تا به جای او ذبح شود. این کبش از آسمان فرستاده شد و فدیه و جانشین اسماعیل گردید. این واقعه نشاندهندهی رحمت الهی و پذیرش تسلیم و اطاعت ابراهیم و اسماعیل بود. خداوند با این فداکاری، بندگان مؤمن خود را آزمایش کرد و نشان داد که اطاعت و تسلیم در برابر فرمان او، هرگز به نابودی نمیرسد، بلکه خداوند از فضل خود راهگشایی میکند و سختی را به آسانی تبدیل مینماید. این ذبح عظیم، نه تنها از نظر جسمی بزرگ بود، بلکه از نظر معنوی نیز ارزشی والا داشت، زیرا نماد فداکاری و بندگی خالصانه در راه خدا شد.

فواید و پیامهای آیه:

• خداوند هرگز بندگان مخلص خود را در سختیها رها نمیکند و برای هر مشکلی راه نجاتی قرار میدهد؛ پس باید در برابر آزمایشهای الهی صبور و تسلیم باشیم.
• تسلیم شدن در برابر فرمان خدا، حتی اگر سخت و دشوار باشد، نتیجهای جز رحمت و گشایش ندارد.
• این آیه به ما میآموزد که فداکاری در راه خدا هرگز بینتیجه نمیماند و خداوند پاداش آن را در دنیا و آخرت عطا میکند.
• محبت و اطاعت از خداوند، انسان را از تنگناها نجات میدهد و جایگزینهای بهتری برای او فراهم میکند؛ همانگونه که برای ابراهیم، کبشی عظیم جایگزین فرزندش شد.
• این واقعه یادآور اهمیت قربانی در راه خدا و سنت ابراهیم است که مسلمانان در عید قربان آن را زنده نگه میدارند و از این طریق به خداوند تقرب میجویند.