Saffot surasi — Oyat 110

كَذَٰلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ

معاني الكلمات:

• كَذَٰلِكَ: شۇнга ўхшаш, мана шундай.
• نَجْزِي: мукофотлаймиз, жазо/савоб берямиз.
• الْمُحْسِنِينَ: эҳсон қилувчилар, яъни амалларини чиройли қилган, Аллоҳга ихлос билан ибодат қилган мўминлар.

Тафсир:

Аллоҳ таоло ўзининг халили (дўсти) Иброҳим алайҳиссаломга берган улуғ мукофот — унга Исмоил каби солиҳ фарзанд ато этиши, унинг фидойилигини қабул қилиши ва кейинги авлодлар орасида унга гўзал ном қолдириши — бу ҳамма нарса унинг эҳсон қилгани, яъни Аллоҳга бўйсунишда ва Унинг амрини бажаришда чиройли амал қилгани учун эди. Худди шундай, Аллоҳ таоло Ўз бандалари орасидан эҳсон қилувчиларни — яъни ибодатларини ихлос билан, Аллоҳни кўриб тургандек адо этадиган, Унинг амрларига тўлиқ бўйсуниб, қайтариқларидан сақланадиган мўминларни — худди Иброҳимга бергани каби улуғ мукофотлар билан мукофотлайди. Бу ердаги "эҳсон" сўзи икки маънони ўз ичига олади: биринчиси, амални чиройли ва мукаммал қилиш; иккинчиси, Аллоҳнинг бандаларига яхшилик қилиш. Аллоҳ таоло ҳар бир эҳсон қилувчига ўз амалига яраша тўлиқ мукофот беришини ваъда қилган.

Фойдалар:

• Бу оят мўминларга умид бахш этади: Аллоҳ таоло ҳар бир яхши амални кўриб туради ва уни мукофотсиз қолдирмайди. Иброҳим алайҳиссаломга берган мукофоти — бу ҳамма эҳсон қилувчиларга бериладиган мукофотнинг намунасидир.
• Эҳсон — Ислом динининг юксак даражасидир. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам эҳсонни "Аллоҳга Уни кўриб тургандек ибодат қилишинг, агар сен Уни кўрмасанг ҳам, У сени кўриб туради" деб таърифлаганлар. Бу даражага эришган киши ҳаётида Аллоҳнинг назоратини доимо ҳис қилиб яшайди.
• Оятдаги "الْمُحْسِنِينَ" сўзи умумий бўлиб, ҳар қандай соҳада — ибодатда, оилада, ишда, жамиятда — чиройли амал қилганларни ўз ичига олади. Демак, ҳар бир мусулмон ўз фаолиятининг барча жабҳаларида эҳсон қилишга интилиши керак.
• Аллоҳ таолонинг мукофоти ҳамиша банданинг амалидан кўра улуғроқ ва кенгроқдир. Иброҳим алайҳиссалом қилган қурбонлик амали эвазига Аллоҳ унга дунё ва охиратда буюк неъматлар ато этди. Бу эса мўминларни яхши амалларга чорлайди ва уларнинг қалбида Аллоҳга бўлган муҳаббатни кучайтиради.