سوره صافات — آیه 64

معانی کلمات:

• أصل الجحیم: قعر و ته دوزخ، عمیقترین نقطهی آتش.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به بیان حقیقت درخت زقوم میپردازد که خوراک اهل دوزخ است. این درخت، درختی است که از قعر و عمیقترین نقطهی جهنم میروید و ریشههای آن در اعماق آتش فرو رفته است. این درخت نه در باغی پرطراوت و نه در زمینی حاصلخیز، بلکه در دل آتش و از جنس آتش آفریده شده و با حرارت و سوزندگی آن تغذیه میشود. شاخههای آن به سوی طبقات بالای دوزخ بالا میرود و تمام درخت از آتش ساخته شده است. این توصیف نشان میدهد که خوراک دوزخیان چقدر وحشتناک و عذابآور است؛ درختی که ریشه و اصل آن در بدترین مکان ممکن، یعنی قعر جهنم قرار دارد.

فواید و پیامهای آیه:

1. عاقبت گناه و کفر: این آیه به ما هشدار میدهد که سرانجام کفر و گناه، دوزخ و عذابی سخت است که خوراک آن نیز از جنس آتش و عذاب است. پس باید از راههایی که به این سرنوشت شوم منتهی میشود، پرهیز کنیم.
2. عدالت الهی: خداوند در عین مهربانی، عادل است و کسانی را که با وجود هشدارهای پیامبران، راه طغیان و کفر را پیش گیرند، به سزای اعمالشان میرساند. این آیه جلوههایی از عدالت الهی را به تصویر میکشد.
3. اهمیت انتخاب در دنیا: این توصیف هولناک، ما را به تفکر در انتخابهای امروزمان دعوت میکند. هر عملی که انجام میدهیم، بذری است که در دنیا میکاریم و در آخرت درو خواهیم کرد. اگر در این دنیا اعمال نیک بکاریم، در بهشت میوههای شیرین خواهیم چید و اگر اعمال بد، در دوزخ از درخت زقوم خواهیم خورد.
4. شکرگزاری از نعمت هدایت: با دانستن این حقیقت، باید شکرگزار خداوند باشیم که ما را به راه راست هدایت کرده و از عذاب جهنم نجات داده است. این معرفت، محبت خدا را در دل ما افزایش میدهد و ما را به اطاعت از او ترغیب میکند.