سوره صافات — آیه 63

معانی کلمات:

• فتنة: آزمون، محنت و وسیلهٔ امتحان.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه میفرماید که ما این درخت زقوم را که در اعماق جهنم میروید، وسیلهٔ آزمون و امتحان برای ستمکاران قرار دادیم. این درخت که در آیهٔ قبل از آن یاد شده، مایهٔ حیرت و انکار کافران شد؛ زیرا آنان وقتی شنیدند که درختی در آتش جهنم میروید، به جای پذیرش و تسلیم در برابر قدرت بیپایان خداوند، با استهزا و انکار گفتند: «آتش، درخت را میسوزاند؛ پس چگونه ممکن است درختی در آن بروید؟» آنان این سخن پیامبر را محال پنداشتند و به این وسیله، کفر و سرکشی خود را آشکار ساختند. اما این درخت، نه تنها برای مؤمنان مایهٔ شک و تردید نیست، بلکه نشانهای از قدرت خداوند است که هر کاری را که بخواهد، انجام میدهد و هیچ چیز برای او غیرممکن نیست. ستمکاران به سبب کفر و معاصی خود، به این درخت گرفتار میشوند و آن را وسیلهای برای تمسخر و تکذیب قرار میدهند، در حالی که همین درخت در قیامت، خوراک آنان خواهد بود.

فواید آیه:

• این آیه نشان میدهد که خداوند متعال گاهی برخی امور را به گونهای قرار میدهد که برای ستمکاران مایهٔ آزمون و گرفتاری باشد، در حالی که برای مؤمنان، نشانهای از قدرت و حکمت اوست. پس مؤمن باید در برابر آیات الهی تسلیم باشد و به حکمت خداوند اعتماد کند، حتی اگر عقل محدود او نتواند همهٔ اسرار آن را درک کند.
• ستمکاران و کافران همواره در برابر حقایق الهی موضعگیری منفی دارند و به جای عبرت گرفتن، به استهزا و انکار روی میآورند؛ اما این رفتار آنان نه تنها به حق آسیبی نمیرساند، بلکه خودشان را در عذاب و گرفتاری بیشتری فرو میبرد.
• قدرت خداوند فراتر از قوانین عادی طبیعت است؛ او میتواند در آتش، درختی برویاند و در هر چیزی، خلاف عادت ظاهری، حکمتی نهفته قرار دهد. این آیه مؤمنان را به توحید و باور به قدرت مطلق الهی دعوت میکند و آنان را از محدود کردن قدرت خدا در چارچوب قوانین مادی بازمیدارد.