Сад сүрөсү — Аят 10

1. Сөздөрдүн мааниси:

• أَمْ — «же» деген мааниде, суроо жана жокко чыгаруу үчүн келген сөз.
• مُلْكُ — «бийлик, ээлик, падышалык».
• السَّمَاوَاتِ — «асмандар».
• الْأَرْضِ — «жер».
• مَا بَيْنَهُمَا — «экөөнүн ортосундагы нерселер».
• فَلْيَرْتَقُوا — «анда көтөрүлүшсүн, жогорулашсын».
• الْأَسْبَابِ — «себептер, жолдор, каражаттар» — бул жерде асманга жетүүчү жолдор, баскычтар маанисинде.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала мушриктерге каршы суроо берип, алардын жалган доосун ачып берет. Алар пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) каршы чыгып, Аллахтын берген нерселерин өздөрү каалагандай бөлүштүрүүнү каалашты. Ошондо Аллах аларга мындай деп жооп берет: «Же асмандардын, жердин жана экөөнүн ортосундагы нерселердин бийлиги аларга таандыкпы?» — башкача айтканда, алар өздөрүнүн ою боюнча кимге берүүнү жана кимге бербөөнү чечүү үчүн, асмандар менен жердин ээсиби?

Эгер алар чындап ушундай деп ойлошсо жана ушундай доо кылышса, анда асманга жетүүчү жолдорду, себептерди колдонуп, жогору көтөрүлүшсүн. Б.а. асманга чыгуучу баскычтары болсо, ошол аркылуу асманга көтөрүлүп, Аллахтын бийлигине кийлигишип, Өзү каалаган адамга вахий (аян) түшүргөнү сыяктуу, алар да өздөрү каалаган адамга вахий түшүрүп, өздөрү каалагандай буйрук кылсын. Бирок алар муну эч качан кыла алышпайт. Демек, алардын доосу негизсиз жана жалган.

Бул аят адам баласынын алсыздыгын жана Аллахтын кудуреттүүлүгүн ачык көрсөтөт. Асмандар менен жердин, ошондой эле алардын ортосундагы бардык нерселердин жалгыз ээси — Аллах. Ал каалагандай берүү жана бербөө бийлигине ээ. Эч ким Ага шерик боло албайт, эч ким Анын бийлигине кийлигише албайт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Бул аят Аллахтын чексиз кудуреттүүлүгүн жана бардык нерсенин Ага таандык экендигин эскертет. Бул мусулмандын жүрөгүндө Аллахка болгон ишенимди жана моюн сунууну бекемдейт.
• Адам баласынын алсыздыгын жана Аллахтын алдында эч нерсе эмес экендигин түшүнүү — бул момунду текеберликтен жана өзүн жогору коюудан сактайт.
• Ислам дини адамды акыйкатты ойлонууга, жалган доолордон алыс болууга чакырат. Бул аят аркылуу адам өзүнүн чектелүү экендигин түшүнүп, Аллахка гана таянууга үйрөнөт.
• Курандын даанышмандыгы жана тереңдиги бул аятта да көрүнөт: Аллах жөнөкөй суроо аркылуу эле жалган ойлорду талкалап, акыйкатты ачык көрсөтөт. Бул Куранды окуган адамдын акылын ойготуп, ишенимин бекемдейт.
• Бул аят бизди Аллахтын бийлигине моюн сунууга, Анын берген ырыскысына ыраазы болууга жана Ага гана сыйынууга үндөйт. Ошону менен бирге, Аллахтын адилеттигине жана даанышмандыгына ишенүүгө чакырат.