ص سۈرىسى — ئايەت 5

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• «أَجَعَلَ»: قىلدى، ئايلاندۇردى دېگەن مەنىدە.
• «الْآلِهَةَ»: بۇتلار، مەبۇدلار دېگەن مەنىدە.
• «إِلَٰهًا وَاحِدًا»: بىر بىر ئىلاھ، يەنى يېگانە ئاللاھ دېگەن مەنىدە.
• «عُجَابٌ»: ئىنتايىن ئەجەبلىنەرلىك، ھەيران قالارلىق دېگەن مەنىدە.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا مەككە كاپىرلىرىنىڭ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا قارشى ئېيتقان سۆزلىرىنى بايان قىلىدۇ. ئۇلار پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۆزلىرىنى يېگانە ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشقا چاقىرغانلىقىنى ئاڭلىغاندا، ھەيران قېلىپ: «ئۇ نەچچە يۈز بۇتنى تاشلاپ، پەقەت بىرلا ئىلاھقا ئىبادەت قىلىشقا چاقىرامدۇ؟ بۇ ھەقىقەتەن ئىنتايىن ئەجەبلىنەرلىك ئىش!» دېيىشتى. ئۇلارنىڭ ھەيران قېلىشى ئەقىلگە مۇۋاپىق ئەمەس ئىدى، چۈنكى ئاسمان-زېمىندىكى ھەممە مەخلۇقاتنى يارىتىپ، رىزىق بېرىپ، باشقۇرۇپ تۇرغان زات پەقەت بىرلا ئاللاھتۇر. ئەگەر ئۇلار ئەقىلنى ئىشلەتكەن بولسا، ھەممە ئىشلارنىڭ بىر ئىلاھنىڭ قولىدا ئىكەنلىكىنى چۈشەنگەن بولاتتى. شۇڭا ئۇلارنىڭ «بۇ ئەجەبلىنەرلىك ئىش» دېگەن سۆزى ئەسلىدە ئۇلارنىڭ جاھىللىقى ۋە ھەقىقەتنى چۈشەنمەيدىغانلىقىنىڭ ئىپادىسىدۇر.

1. دەۋەت ئۇسلۇبىدىكى نەسىھەت:

ئەي ئىنسانلار! ئويلىنىپ باقايلى، بىزنى يارىتىپ، ھەر كۈنى نەچچە مىڭ نېمەتلەرنى بېرىپ تۇرغان زات بىرلا ئاللاھ ئەمەسمۇ؟ ئۇنداقتا نېمىشقا بىز ئۆزىمىز ياساپ ئالغان، ھېچقانداق پايدا-زىيان يەتكۈزەلمەيدىغان بۇتلارغا ئىبادەت قىلىشىمىز كېرەك؟ يېگانە ئاللاھقا ئىبادەت قىلىش ئەقىلگە ئەڭ مۇۋاپىق، قەلبكە ئەڭ خاتىرجەملىك بېغىشلايدىغان يول ئەمەسمۇ؟ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام بىزنى شۇ يولغا چاقىرىدۇ. كېلىڭلار، ھەقىقەتنى قوبۇل قىلايلى، يېگانە ئاللاھقا يۈزلىنىپ، ئۇنىڭ رەھمىتىگە ئېرىشەيلى.