Zumar surasi — Oyat 29

Kalimalarning ma'nolari:

• Mutashakisun: O‘zaro janjalli, tortishuvchi, kelisha olmaydigan sheriklar.
• Salaman: Bir kishiga xolis, yagona egasiga tegishli bo‘lgan, boshqa hech kimning aralashuvi bo‘lmagan qul.

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda mushrik va mo‘minning holatini yaqqol misol bilan bayon qilmoqda. U zot bir misol keltiradiki, unda bir qul bo‘lib, u bir nechta janjalli, o‘zaro kelisha olmaydigan sheriklarga tegishlidir. Bu qul qaysi biriga xizmat qilsa, ikkinchisi norozi bo‘ladi; birining roziligini topsa, boshqasining g‘azabiga duchor bo‘ladi. Shuning uchun u doim sarosimada, hayronu sargardondir. Ikkinchi qul esa faqat bitta xo‘jayinga tegishli bo‘lib, uning irodasi va roziligini biladi, shu sababli u xotirjam va oromida yashaydi.

Endi mana shu ikki qul misolida mushrik va mo‘minning holati ko‘rsatiladi: mushrik ko‘plab xudolarga ibodat qiladi, ularning har biri o‘ziga xos talab qo‘yadi, shuning uchun u doim ikkilanish va shubhada yashaydi. Mo‘min esa yagona Allohga ibodat qiladi, Uning amrini biladi va shu yo‘lda sokin va ishonchli hayot kechiradi. Bu ikki kishi hech qachon teng bo‘la olmaydi. Alloh taolo o‘z hujjatini bayon qilgani uchun hamdu sanoga loyiqdir. Ammo ko‘pchilik odamlar bu haqiqatni bilmaydilar, shuning uchun ham Allohga boshqalarni sherik qiladilar.

Foydalar:

Ushbu oyatdan quyidagi saboqlarni olamiz:

1. Tawhid (yakkaxudolik) inson qalbiga xotirjamlik va orom bag‘ishlaydi, shirk esa doimiy bezovtalik va ikkilanish manbaidir.
2. Alloh taolo misollar keltirish orqali haqiqatni inson aqliga yaqinlashtiradi va dalillarni osonlashtiradi.
3. Hamd va shukr faqat Allohga xosdir, chunki U o‘z bandalariga to‘g‘ri yo‘lni ko‘rsatish uchun hujjatlarini mukammal bayon qilgan.
4. Inson o‘z hayotini soddalashtirishni istasa, yagona ma’budga ibodat qilishi va Uning amriga bo‘ysunishi kerak — bu uning dunyo va oxirat saodatiga eltuvchi yo‘ldir.