سوره زمر — آیه 29

معانی واژگان:

• مُتَشَاكِسُونَ: کسانی که با یکدیگر ناسازگارند و هر یک خواستهای مخالف دیگری دارد، بدخو و ستیزهجو.
• سَلَمًا: خالص و یکپارچه، بدون شریک و اختلاف.

تفسیر آیه:

خداوند متعال برای روشن شدن حقیقت توحید و شرک، مثالی زنده و ملموس بیان میکند: بندهای را در نظر بگیرید که مملوک چند شریک ناسازگار و بداخلاق است؛ هر یک از این شریکها دستوری میدهد و خواستهای دارد که با خواسته دیگران در تضاد است. این بنده هر کاری انجام دهد، نمیتواند همه را راضی کند و پیوسته در حیرت، اضطراب و عذاب به سر میبرد. در مقابل، بنده دیگری را تصور کنید که تنها متعلق به یک مالک است و کاملاً در اختیار اوست؛ این بنده بهخوبی میداند که خواسته اربابش چیست و با آرامش خاطر و اطمینان، تنها به فرمان او عمل میکند. آیا این دو بنده از نظر وضعیت و حال، برابر و یکساناند؟ هرگز!

این مثل، تصویری گویا از حال مشرک و موحد است. مشرک، معبودهای متعددی را میپرستد که هر یک خواستهها و دستورات متفاوت و گاه متناقضی دارند؛ از این رو، در سرگردانی و شک دائمی به سر میبرد. اما مؤمن، تنها خداوند یگانه را عبادت میکند و با شناخت او و فرمانهایش، به آرامش و یقین کامل دست یافته است. پس از بیان این مثل، خداوند میفرماید: «الحمد لله» یعنی تمام ستایشها شایسته خداست؛ چرا که با این مثال، حجت را بر بندگان تمام کرد و راه حق را روشن ساخت. اما بیشتر مردم این حقیقت را درک نمیکنند و به همین دلیل، به جای توحید، گرفتار شرک میشوند و از نعمت یقین و آرامش محروم میمانند.

فواید و پیامهای آیه:

• توحید و ایمان به خدای یگانه، مایه آرامش روح و روان انسان است و او را از سرگردانی و اضطراب نجات میدهد، در حالی که شرک و پرستش معبودهای متعدد، انسان را در حیرت و پریشانی فرو میبرد.
• خداوند با بیان این مثال زیبا، راه را برای فهم بندگان هموار کرده و حجت را بر آنان تمام نموده است؛ پس هیچ بهانهای برای نپذیرفتن حق باقی نمیماند.
• نعمت هدایت و شناخت یگانهپرستی، بزرگترین نعمتی است که شایسته سپاس و ستایش است و مؤمن باید همواره شکرگزار این نعمت باشد.
• جهل و نادانی، ریشه اصلی شرک و انحراف است؛ اگر انسانها به درستی بیندیشند و علم و آگاهی کسب کنند، هرگز به جای عبادت خدای یکتا، به سراغ معبودهای باطل نمیروند.